فرهنگ غدیر صفحه 205

مؤمنین پس از پیامبر و برخوردار از اطاعت واجب و اینکه ولایت او ولایت پیامبر است و تصدیق به ولایت او تصدیق ولایت رسول است و شرط درستی ایمان به خدا پذیرش ولایت علوی است مطرح گشته است.

مورد روشن آن که به تواتر نقل شده،در روز غدیر خم و در بازگشت از حجّه الوداع بود که رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله در جمع انبوه مسلمانان پس از ایراد خطبه ای مفصّل،فرمود:«من کنت مولاه فعلیّ مولاه،اللّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه»، (1)بر هرکس که من مولا بودم، علی علیه السّلام مولای اوست،خداوندا،هرکه با او دوستی کند دوستش بدار و هرکه با او دشمنی کند دشمنش باش.در جای دیگر فرمود:«یا علیّ!أنت ولیّ النّاس بعدی فمن أطاعک فقد أطاعنی و من عصاک فقد عصانی»، (2)یا علی،تو سرپرست مردم پس از منی،هرکس تو را اطاعت کند مرا اطاعت کرده و هرکه تو را نافرمانی کند،مرا نافرمانی کرده است.و فرمود:«علیّ أولی المؤمنین بالمؤمنین بعدی» (3)،علی علیه السّلام سزاوارترین مؤمنان به مؤمنین پس از من است.

اشاره شد که این حدیث(من کنت مولاه...)از احادیث متواتر است و در کتب شیعه و اهل سنّت از اصحاب و تابعین بسیاری روایت شده و جای هیچ انکار نیست،هرچند برخی از مورّخان در نقل تاریخ واقعۀ غدیر،با بی مهری یا عناد از کنار موضوع گذشته یا آن را تکذیب کرده اند.دربارۀ این حدیث،از جهات گوناگونی بحث شده است،هم از نظر راویان و سلسله سند حدیث،هم از نظر معنای ولایت و مولی،هم استدلالی که به این حدیث شده،هم احتجاجاتی که أئمّه و اصحاب و متکلمین برای مسأله امامت به حدیث ولایت کرده اند،هم عبارتها و نقلهای مختلفی که از متن حدیث در منابع مختلف وجود دارد. (4)به مدخلهای دیگر مرتبط با موضوع،مراجعه کنید.

-مولی،آیۀ ولایت،غدیر خم،خطبۀ غدیریّه،ولایت،اولی الأمر،آیۀ تبلیغ،آیه اکمال دین،واقعۀ غدیر خم،عید غدیر و...

1- 1) .اصول کافی،ج 1 ص 294 و 295،فضائل الخمسه من الصحاح السته،ج 1 ص 349.
2- 2) .امالی مفید،ص 113.
3- 3) .موسوعه الامام علی بن ابی طالب،ج 2 ص 221.
4- 4) .دربارۀ این حدیث،ر.ک:«نفحات الأزهار»(خلاصۀ عبقات)ج 15 و 16،«الغدیر»ج 1،«المراجعات»،نامۀ 36،38، 40،54،56 و 58«احقاق الحق»،ج 6 ص 225،«فیض القدیر»محدث قمی،«بحار الأنوار»،ج 37 ص 108 به بعد، «موسوعه الامام علی بن ابی طالب»،ج 2 ص 197.