فرهنگ غدیر صفحه 210

شماست و کتاب خدا برای ما کافی است«إنّ النّبیّ قد غلب علیه الوجع(إنّ رسول اللّه یهجر)و عندکم القرآن،حسبنا کتاب اللّه». (1)وی می دانست که قصد رسول خدا چه بود،از این رو ممانعت کرد (2)و پیامبر هم از جرّوبحث در حضور خود ناراحت شد و از حاضران خواست که بیرون بروند.

با آنکه رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله طبق حدیث«ثقلین»بارها فرموده بود که کتاب و سنّت(یا کتاب و عترت)از هم جدا نمی شوند،عده ای با تمسّک به قرآن،عترت را کنار زدند و منطقشان همان«حسبنا کتاب اللّه»بود و این شیوه،برای خانه نشین ساختن اهل بیت و منع روایت فضایل امیر المؤمنین و خاندان پاک پیامبر خدا بود.ابن عباس می گفت:همۀ مصیبت،آن روز بود که نگذاشتند پیامبر خدا آنچه را می خواست بنویسد. (3)جلوگیری از نگارش و نقل احادیث پیامبر،در زمان ابو بکر و عمر بشدّت اعمال می شد و مردم را با استناد به برخی روایات جعلی از قول پیامبر که فرموده:سخنان مرا ننویسید و روایت نکنید و آن را با قرآن مخلوط نسازید و...مدّتها از نقل و روایت و تدوین احادیث پیامبر جلوگیری می کردند. (4)

حتی اگر باخبر می شدند کسانی روایاتی را گردآوری کرده اند،دستور می دادند تا آنها را محو کنند،گاهی تهدید می کردند،یا به حبس می افکندند. (5)

تفکّر«حسبنا کتاب اللّه»،در تقابل با امامت و پیشوایی أئمّۀ معصوم است و معتقدان به این مسلک،مخالفان ولایت اهل بیت پیامبرند. (6)این تفکر در تضادّ با قرآن و فرمودۀ پیامبر است که ثقلین را میان امّت خود به یادگار گذاشت.به تعبیر شهید پاک نژاد:«حسبنا کتاب اللّه،در برابر آیۀ شریفه که اطاعت از پیامبر را واجب دانسته،ردّ مطلب است.حسبنا کتاب اللّه در برابر حدیث ثقلین«إنّی تارک فیکم الثّقلین کتاب اللّه و عترتی»که مورد تأیید

1- 1) .المراجعات،نامۀ 86 به نقل از منابع متعدد اهل سنّت با اختلاف در تعبیر،«تدوین السنّه الشریفه»،ص 81،«دلائل الصدق»،ج 3 ص 119.
2- 2) .نهج البلاغه،شرح ابن ابی الحدید،ج 3 ص 114.
3- 3) .الملل و النحل،شهرستانی،ج 1 ص 22،معالم المدرستین،ج 1 ص 112 و منابع تاریخی دیگر.
4- 4) .اضواء علی السنه المحمّدیّه،محمود ابوریّه،ص 46،تدوین السنه الشریفه،محمد رضا الجلالی،ص 263.
5- 5) .تدوین السنّه الشریفه،ص 436.
6- 6) .در این زمینه،از جمله ر.ک:«نامه ای که نانوشته ماند»،غلامحسین زینلی،بوستان کتاب.