فرهنگ غدیر صفحه 215

نکنید،چراکه اطاعت آنان فرمانبرداری از خداست و نافرمانی آنان نافرمانی خداوند است.امیر المؤمنین علیه السّلام در اشاره به دو حق طاعت و ولایت فرموده است:«لنا علی النّاس حقّ الطّاعه و الولایه و لهم من اللّه سبحانه حسن الجزاء»، (1)برای ما برعهدۀ مردم حق اطاعت و ولایت است،برای آنان نیز از سوی خدا پاداش نیکوست.

-حجت شناسی،امام شناسی،اطاعت،آیه اولی الأمر.

حکمیّت

به معنای داوری و قضاوت بین دو گروه یا دو شخص در مسألۀ مورد نزاع است.به آنکه دو طرف به داوری او راضی می شوند«حکم»گویند.حکمیّت در جنگ صفّین پس از آن پیش آمد که سپاه علی علیه السّلام در آستانۀ پیروزی قاطع بر معاویه قرار گرفته بود و معاویه که کار را تمام شده می دید،در فکر فرار بود و از عمرو عاص خواست که چاره ای بیندیشد.

عمرو عاص طرح«قرآن بر نیزه کردن»را پیشنهاد کرد و فراخواندن علی علیه السّلام و یارانش به تن دادن به داوری قرآن بین دو گروه متخاصم(-قرآن بر نیزه کردن).

توطئۀ آنان کارگر افتاد.هرچه امام علیه السّلام به یارانش فرمود که این نیرنگ است و اینان اصحاب قرآن نیستند و قرآن ناطق منم،گوش ندادند.میانشان اختلاف افتاد.عده ای گفتند می جنگیم،جمعی گفتند بر ما روا نیست که با اینان بجنگیم چون ما را به حکم قرآن می خوانند. (2)امام در فشار آن گروه که خواستار ترک نبرد بودند قرار گرفت و از آن حضرت هم خواستند که جنگ نکند و فشار آوردند که دستور دهد مالک اشتر هم برگردد.مالک می خواست نپذیرد،ولی احساس کرد که جان علی علیه السّلام در خطر است،دلشکسته و غمگین دست از نبرد کشید.قرار شد مذاکره شود و نماینده ای از هرطرف شرکت کند.امام ناچار شد حکمیّت را بپذیرد.امام می خواست ابن عباس را از سوی خود بفرستد،ولی با فتنه گری اشعث نگذاشتند و ابو موسی اشعری را مطرح کردند.امام راضی نبود ولی همچنانکه اصل حکمیّت را بر او تحمیل کردند،حکم را هم تحمیل کردند.از آن سو عمرو عاص تعیین شد.

متنی به عنوان قرار تحکیم نوشته شد و قرار شد آن دو مذاکره کنند تا کار جنگ به پایان