فرهنگ غدیر صفحه 228

دوش کشید،وگرنه دنیا در نظر او بسی بی ارزش است.در شرحها علّت شهرت این خطبه به شقشقیّه آمده است.

این خطبه از منابع مهم و صریحی است که از زبان امیر المؤمنین،به نقد سه خلیفه و عملکرد اجتماعی و اقتصادی آنان و ناشایستگی شان برای خلافت و سزاواری خویش پرداخته است.به لحاظ لحن تند و گزندۀ خطبه و انتقاد صریح از خلفا،بعضی از اهل سنّت گفته اند که این خطبه از سخنان آن حضرت نیست،بلکه از بافته های سیّد رضی(گردآورندۀ نهج البلاغه)است.ابن ابی الحدید و دیگران با دلایل متقن ثابت کرده اند که این خطبه از سخنان مولاست و از سبک و سیاق کلام سیّد رضی برنمی آید که چنین سخن بگوید.ابن ابی الحدید،در ردّ این ادعا،از قول ابن خشّاب نقل می کند که این خطبه را در کتابهایی مطالعه کرده که 200 سال قبل از تولد سیّد رضی نگاشته شده است و از منابع کهن تر از نهج البلاغه نیز آن را نقل می کند. (1)علامۀ مجلسی علاوه بر نقل این خطبه از منابع شیعی،می گوید در منابع اهل سنّت همچون«مناقب»ابن جوزی،«العقد الفرید»ابن عبدربّه (2)و در آثار ابو علی جبائی و ابن خشّاب و در«المواعظ و الزواجر»حسن بن عبد اللّه هم آمده است. (3)نیز علامۀ امینی در اثبات صحّت انتساب آن به امیر مؤمنان،بحثی جامع دارد. (4)-غصب خلافت،شورا،اقیلونی،فلته،انتخاب و انتصاب.

خطبۀ غدیریّه

خطبه ای که پیامبر اسلام صلّی اللّه علیه و آله در سال دهم هجری،در بازگشت از آخرین حج(حجّه الوداع)در منطقۀ«غدیر خم»ایراد کرد و در آن خطبه،خلافت امیر المؤمنین علیه السّلام را با آشکارترین صورت در حضور بیش از صدهزار نفر از مسلمانان اعلام نمود.

پیش از خطبه،آیۀ قرآن نازل شده و پیامبر را مأمور به ابلاغ پیام مهمّی کرده بود که اگر آن را به مردم نرساند،رسالت الهی خویش را انجام نداده است یا أَیُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما

1- 1) .شرح نهج البلاغه،ابن ابی الحدید،ج 1 ص 205.
2- 2) .همان،ج 4 ص 71 و ج 7 ص 80.دربارۀ بحث تفضیلی از سند و محتوای آن ر.ک:«کیهان فرهنگی»،شمارۀ 170،ویژۀ بزرگداشت امام علی،مقالۀ کویر خاطره.
3- 3) .بحار الأنوار،ج 29(فتن و محن)ص 506.
4- 4) .الغدیر،ج 9 ص 380.