فرهنگ غدیر صفحه 229

أُنْزِلَ إِلَیْکَ مِنْ رَبِّکَ.. . (1)و پس از اعلام امامت علی علیه السّلام آیۀ دیگری نازل شد که اکمال دین و اتمام نعمت و پسندیده بودن اسلام را به عنوان دین خدا در آن روز تاریخی بیان می کرد: اَلْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ.. .. (2)در این میان،خطبۀ غدیریّۀ پیامبر جایگاه خود را می یابد.رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله وقتی در 18 ذی حجّه در بازگشت از مکه به سوی مدینه به جحفه رسید(که محلّ جدا شدن کاروانهای شام و عراق و مصر از یکدیگر بود)در منطقۀ غدیر خم فرود آمد.در آن هوای گرم نیمروز دستور داد تا رفتگان برگردند و ماندگان برسند.

در آن جمع انبوه،به سخنرانی پرداخت و خطبه ای طولانی ایراد کرد که هم خبر از نزدیک شدن رحلتش می داد،هم فشرده ای از معارف دین را بیان کرد،معارف بلندی از توحید و قرآن و رسالت خویش را بازگو نمود،از تأکیدی که خداوند بر اعلام خلافت علی علیه السّلام داشته سخن گفت (3)و ضمن اعتراف گرفتن از آنان که آن حضرت از خودشان اولی و شایسته تر به تصدّی امورشان است و مولای همه محسوب می گردد،ضمن برشمردن فضایل امیر المؤمنین و سوابق ایمان و هجرت و جهاد او و اینکه امامتش از سوی خداست و علی علیه السّلام افضل از همگان است،با عبارات گوناگون امامت و ولایت آن حضرت را به همه ابلاغ فرمود و دست علی علیه السّلام را بالا برد و جملۀ معروف«من کنت مولاه فعلیّ مولاه،اللّهمّ وال من والاه و عاد من عاداه و انصر من نصره و اخذل من خذله...»را بیان کرد و علی علیه السّلام را برادر،وصیّ،وارث علم،خلیفۀ بر امّت،مفسّر کتاب خدا،پیشوای هدایتگر و ناصر دین خدا شمرد و تاج امامت بر سر حضرت نهاد و او را به افتخار ولایت بر مسلمانان پس از پیامبر خدا مفتخر ساخت.

برای حضرت علی علیه السّلام خیمه ای زدند و همه به ترتیب آمدند و با علی علیه السّلام بیعت کردند و به او به عنوان امیر المؤمنین سلام کردند.حتی بزرگان صحابه که برخی بعدها پیمان شکسته و خلافت را غصب کردند،از جملۀ نخستین کسانی بودند که خلافت را به وی تبریک گفتند و سه روز مردم آنجا بودند،سپس کوچ کردند.

1- 1) .مائده،آیه 67.
2- 2) .مائده،آیه 3.
3- 3) .در کتاب«آیات الغدیر»علی کورانی ص 101 محورهایی چون:مساوات انسانها،وحدت امت اسلامی،وحدت شریعت اسلام و فرهنگ مسلمانان،ریشه های حکومت اسلامی پس از پیامبر،کیفر مخالفت با وصیت پیامبر نسبت به اهل بیت و... برای خطبۀ حجه الوداع بیان شده است.