فرهنگ غدیر صفحه 235

خلیفه اللّهی انسان که در قرآن به آن اشاره شده و خارج از موضوع این کتاب است. (1)نیز در اصطلاح تصوّف،خلافت مقامی است که سالک بعد از قطع مسافت و رفع بعد میان خود و حق،بر اثر تصفیه و تجلیه و نفی خاطر و خلع لباس صفات بشری از خود و تعدیل و تسویۀ اخلاق و اعمال و جمیع آن منازل که ارباب تصفیه معلوم کرده اند و طیّ منازل سائرین و وصول به مبدأ حاصل کرده به اصل و حقیقت واصل گشته،سیر الی اللّه و فی اللّه تمام شده و از خودی محو و فانی و به بقای احدیّت باقی گشته،آنگاه سزاوار خلافت است. (2)

-خلیفۀ بلافصل،خلافت بی دلیل،خلفای راشدین،امامت،غصب خلافت،ولایت،اولو الأمر،از خلافت تا سلطنت.

خلافت بی دلیل

پس از وفات رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله،خلیفه شدن ابو بکر نه به نصّ و فرمان و تعیین پیامبر خدا بود،چون اهل سنت معتقدند پیامبر کسی را جانشین تعیین نکرد،نه مستند به اجماع بود، چون کسانی مثل علی بن ابی طالب علیه السّلام،همۀ بنی هاشم،سعد بن عباده،زبیر،طلحه،خالد بن ولید،مقداد،سلمان،ابو ذر،عمّار یاسر،براء بن عازب،ابیّ بن کعب،عتبه،ابو سفیان در آغاز کار بیعت نکردند،نه متّکی به شورا بود،چون خود عمر هم گفت:بیعت مردم با ابو بکر، «فلته»و تصمیم بدون حساب و بی مشورت با مسلمانان بود،نه مستند به اهل حلّ و عقد از مسلمانان بود،چون چهره های برجسته ای از بزرگان اسلام حضور و رضایت نداشتند و عموم مهاجران هم در سقیفه نبودند،پس دلیل مشروعیت آن خلافت چیست؟با اینکه ابو بکر از همۀ مسلمانان صلاحیّت و علم و مجاهدت بیشتر و نسب والاتر و خویشاوندی نزدیک تر نداشت.

برعکس،خلافت و امامت علی علیه السّلام هم به نصّ آیۀ تبلیغ و آیۀ اکمال دین و آیۀ ولایت، از سوی خدا بود،هم احادیث متواتر از پیامبر خدا مبنی بر خلافت و وصایت و ولایت و شایستگی او بود،هم سابقۀ ایمان و جهاد و فضایل علمی و اخلاقی او برتر از همه بود، هم برادر،پسر عمو و داماد پیامبر و بزرگ شدۀ دامان رسول خدا بود و هم سابقۀ بت پرستی