فرهنگ غدیر صفحه 245

سعدی هم از علی علیه السّلام به عنوان خلیفۀ چهارم«چهارم علی،شاه دلدل سوار»یاد کرده است. (1)معنای دلدل،یعنی در حال رفت و آمد و بی قراری.به علی علیه السّلام گفتند:چرا اسب سوار نمی شوی،در حالی که بسیاری در تعقیب تواند؟فرمود:اسب برای تعقیب یا فرار است،من نه آن را که بگریزد تعقیب می کنم و نه از آنکه روی می آورد،روی گردان می شوم پس استر برای من بس است:«لا أکرّ علی من فرّ و لا أفرّ ممّن کرّ،و البغله تزجینی». (2)

دوستی دشمنان و دشمنی دوستان

ابتلا و آزمون،نشان دهندۀ صدق مؤمن و صحّت ادّعاست.امیر مؤمنان،هم شدیدترین ابتلاءات و آزمونها را داشته و در روایات است که آن حضرت در راه خدا بیشترین بلا و امتحان را داشته و به بالاترین ثواب می رسد (3)،هم مردم به وسیلۀ آن حضرت مورد آزمایش قرار می گیرند.امیر مؤمنان هم خودش مبتلاست،هم وسیلۀ ابتلا و آزمون دیگران.پیامبر خدا به او فرمود:«یا علیّ إنکّ مبتلی و النّاس مبتلون بک». (4)

اعلام جانشینی آن حضرت در روز غدیر،عظیمترین آزمون برای مردمی بود که مدّعی اطاعت از خدا و رسول بودند و گروهی نتوانستند امامت او را بپذیرند و در این امتحان ردّ شدند.و چه تعبیر زیبایی سیّد بن طاووس از کتاب«النشر و الطیّ»نقل می کند:«و روی أنّ اللّه تعالی عرض علیّا علی الأعداء یوم الإبتهال فرجعوا عن العداوه،و عرضه علی الأولیاء یوم الغدیر فصاروا أعداء،فشتّان ما بینهما» (5)،روایت شده که خدای متعال، علی علیه السّلام را در روز مباهله بر دشمنان عرضه کرد،از دشمنی برگشتند،و او را در روز غدیر بر دوستان عرضه کرد،دشمن شدند و میان این دو چه اندازه فاصله است!

خوش بود گر محک تجربه آید به میان تا سیه روی شود هرکه در او غش باشد

پاگذاشتن روی حبّ و بغضهای شخصی و مطیع فرمان الهی بودن و معیاری جز «حق»نداشتن و امر خدا و رسول را هرچند برخلاف خواستۀ دل باشد گردن نهادن،

1- 1) .همان.
2- 2) .بحار الأنوار،ج 42 ص 59.
3- 3) .بحار الأنوار،ج 39 ص 135 ح 7 و ج 6 ص 239.
4- 4) .همان،ج 40 ص 64 ح 98.
5- 5) .همان،ج 37 ص 135.