فرهنگ غدیر صفحه 259

عام به کار رفته و همۀ گروهها و فرقه های شیعی را دربر می گیرد و اختصاص به گروه خاصّی ندارد،ثانیا:اطلاق این اصطلاح در مورد شیعیان از جانب حکومتهای جابر و مستبد وقت و بعضی از بزرگان اهل سنّت انجام می گرفته تا دستشان در مورد شکنجه و آزار آنان باز باشد...وقتی شیعیان را به این لقب می خواندند،منظورشان آن بوده است که شیعیان عموما از دین اسلام خارج هستند و افکار و عقاید انحرافی دارند.ازاین رو می بینیم در کتابهای ملل و نحل و منابع تاریخی اهل سنّت آشکارا عقاید شیعیان و افکار و اندیشه های آنان را با اندیشه ها و افکار باطل غالیان،خوارج و مخالفان اسلام درهم آمیخته اند و سپس به عنوان اعتقادات شیعه به خود مسلمانان عرضه کرده اند.» (1)البته جز این،دلیلهای دیگری نیز بر این عنوان گذاری ذکر شده است. (2)

بار فکری و محتوایی این تعبیر از دید شیعه،مثبت است و از افتخارات پیروان مکتب اهل بیت به شمار می رود که چیزی را جز قرآن و عترت و خلافتی را جز خلافت امامان معصوم علیهم السّلام پس از پیامبر خدا مشروع ندانستند.گاهی هم در تاریخ،دوستداران اهل بیت را به عنوان«روافض»و«رفضه»مورد نکوهش قرار می دادند و در مقابل،متّهمین به این علاقه و محبت به آن افتخار می کردند،مثل آنچه دربارۀ امام شافعی نقل شده است که چنین سروده است:

قالوا:ترفّضت،قلت کلاّ ما الرّفض دینی و لا اعتقادی

لکن تولّیت دون شکّ خیر إمام و خیر هادی

إن کان حبّ الوصیّ رفضا فإنّنی ارفض العبادی (3)

به من گفتند:تو رافضی شده ای،گفتم:نه،رفض دین و اعتقادم نیست،لیکن من بی شک بهترین امام و هادی را به دوستی برگزیده ام،اگر محبّت وصیّ رفض باشد،پس من رافضی ترین بندگانم.

1- 1) .دائره المعارف تشیّع،ج 8 ص 104.
2- 2) .همان،مدخل«رافضی».
3- 3) .الفصول المهمّه،ابن صبّاغ،مقدّمه.