فرهنگ غدیر صفحه 262

راویان غدیر

حادثۀ غدیر خم و خطبۀ غدیریّۀ حضرت رسول و نصب امیر المؤمنین علیه السّلام به خلافت از سوی پیامبر در آن روز و تعبیر«من کنت مولاه فهذا علیّ مولاه»،از نقلهای متواتری است که در روایات شیعه و اهل سنت و منابع هردو فرقه نقل شده است.حدیث غدیر و آیۀ اکمال دین و ابلاغ،در منابع بیشماری آمده و امیر مؤمنان و أئمّۀ دیگر و علمای شیعه به آن استناد و احتجاج کرده اند.

علمای شیعه برای ردّ سخن آنان که با قبول اصل روایت،منکر تواتر آن شده اند،به ارائۀ منابع و اسنادی دست زده اند که تواتر آن را اثبات می کند.علامه سیّد شرف الدین در «المراجعات»،تواتر آن را از منابع شیعی و اهل سنّت اثبات کرده است. (1)علامه میرحامد حسین نیز در«عبقات الأنوار»ناقلان و راویان حدیث غدیر را معرفی کرده و به شبهات هم پاسخ داده است. (2)

با وجود آن همه چهره های سرشناس از صحابه و تابعین که واقعۀ غدیر و سخنان پیامبر اکرم صلّی اللّه علیه و آله را شاهد بوده و آن را نقل کرده اند،شبهه ای در این روایت و دلالتش بر امامت حضرت علی علیه السّلام باقی نمی ماند،آشنایی با اسامی آنان خالی از فایده نیست.

علامۀ امینی در جلد نخست الغدیر،نام و مشخصات 110 نفر از صحابۀ پیامبر را که حدیث غدیر را روایت کرده اند،نام می برد،از این قرار: (3)ابو هریره دوسی،ابو لیلی انصاری، ابو زینب بن عوف،ابو فضالۀ انصاری،ابو قدامه،ابو عمره بن عمرو،ابو الهیثم بن تیهان، ابو رافع قبطی،ابو ذویب خویلد،ابو بکر بن ابی قحافه،اسامه بن زید،براء بن عازب،بریده بن

1- 1) .المراجعات،نامۀ 56(ص 184).در حواشی تحقیقی حسین الراضی بر المراجعات،نام 116 نفر از صحابه و 84 نفر از تابعین که این حدیث را نقل کرده اند،آمده است(المراجعات،ص 414،تعلیقۀ 642)و افزوده است که علمای سنّت نیز در تألیفات خود آن را روایت کرده اند و عدد آنان را از قرن 2 تا 14 هجری 360 نفر می داند که علامۀ امینی در الغدیر(ج 1 ص 73 تا 151)نقل کرده است.
2- 2) .ر.ک:«فیض القدیر»(خلاصۀ عبقات دربارۀ حدیث غدیر)،شیخ عباس قمی،«نفحات الازهار»(خلاصه عبقات الأنوار) ج 15 و 16،نیز در کتاب«علیّ من المهد الی اللّحد»قزوینی،ص 196 نام راویان غدیر آمده است،نیز«بحار الأنوار»،ج 37 ص 181.
3- 3) .الغدیر،ج 1 ص 14 تا 61(نقل به تلخیص و اختصار در اسامی و مطالب).