فرهنگ غدیر صفحه 298

گذشتۀ امت اسلامی را که به زمان نزول وحی و عصر پیامبر نزدیک تر است انتخاب کرده اند و در فهم دین و شریعت،پیرو سلف اند،یعنی آنان که در قرون اوّلیۀ اسلام می زیستند.تعریفهای دیگری نیز از«سلفیه»بیان شده است و آن را از نظر لفظی، اصطلاحی،تاریخی،اعتقادی مورد بحث قرار داده اند. (1)

این ادعا،ظاهر پسندیده ای دارد،لیکن باطن آن نوعی تعطیل کردن عقل و جمود بر بعضی ظواهر و مخالفت با اجتهاد و پذیرش هرچیزی است که در احادیث آمده است.

«ابن تیمیّه»از سران چنین تفکّری است و وهابیّون با چنین دیدگاههایی به افکار عمومی مسلمانان و بخصوص شیعه حمله می کنند و بنیانگذار وهابیت جدید(محمّد بن عبد الوهّاب)نیز چنین تفکراتی داشته است.

گاهی سلفی گری به عنوان نواندیشی در تفکرات دینی و پیراستن باورها از خرافات و بازگشت به اسلام راستین و اصول گرایی مطرح می شود.این نگرش در جوامع شیعی و اهل سنّت پیامدها و نتایج گوناگونی داشته است.پیدایش برخی متفکرین و صاحبان اندیشه های اصلاحی و دعوتهای انقلابی و گرد آمدن اقشاری از جوانان با انگیزه های دینی بر محور چنین اندیشه های اجتماعی سیاسی از رهاوردهای سلفی گری نوین است.کسانی همچون شوکانی،محمّد عبده،سیّد جمال الدین اسد آبادی،رشید رضا، عبد الرحمان کواکبی،احمد امین،عقّاد،طه حسین و حرکتهایی به رهبری«سید احمد باریلی در پنجاب و«سنوسی»در لیبی و«عثمان بن فودی»در غرب آفریقا و گروههایی همچون«جمعیه العلماء»در الجزایر،«اخوان المسلمین»در مصر،«الجماعه الاسلامیه» در هند،از این دسته است. (2)هرچند افکار و اندیشه های برخی از اینان جای نقد فراوان دارد،لیکن تفکّر نوین اینان موجی از اسلام گرایی در نسل معاصر پدید آورده است.