فرهنگ غدیر صفحه 314

شجرۀ طیّبه

دودمان پاک و پرثمر و بالندۀ حضرت رسول صلّی اللّه علیه و آله،در روایات بسیاری به درخت ریشه دار و پرشاخ و برگی تشبیه شده که مردم از ثمرات آن بهره مند می شوند.قرآن،کلمۀ طیبه و سخن و باور پاک را همچون درخت پاکی می داند که ریشه اش ثابت و شاخه اش در آسمان است و هرلحظه ثمر می دهد «ضَرَبَ اللّهُ مَثَلاً کَلِمَهً طَیِّبَهً کَشَجَرَهٍ طَیِّبَهٍ...» (1)

در روایاتی این شجرۀ طیّبه به پیامبر و حضرت علی و فرزندان آنان منطبق شده است.

این خاندان،هم ریشه دارند،هم ریشۀ همۀ خوبیها و پاکیها و فضایلند و سایه سار لطف و فضلشان بر سر مردم سایه افکن است.در احادیث،اهل بیت پیامبر خود را با تعابیری همچون شجرۀ علم،شجرۀ نبوت،شجرۀ طوبی،شجرۀ عصمت،شجرۀ ندی،شجرۀ تقوا، شجرۀ اصفیا و...ستوده اند.

در آیۀ قرآن از درخت طوبی یاد شده است که نام درختی در بهشت است.اهل بیت فرموده اند:طوبی درختی در بهشت است که ریشه اش در خانۀ محمّد،و در روایتی در خانۀ علی است.حضرت رسول فرمود:«یا علیّ...أنت صاحب شجره طوبی فی الجنّه». (2)نیز امام باقر علیه السّلام در ذیل آیۀ یادشده،فرمود:«أمّا الشّجره فرسول اللّه صلّی اللّه علیه و آله و فرعها علیّ علیه السّلام و غصن الشّجره فاطمه بنت رسول اللّه و ثمرها أولادها علیهم السّلام و ورقها شیعتنا...»، (3)درخت، رسول خداست،تنه اش علی علیه السّلام و شاخه اش فاطمه دختر پیامبر است و میوۀ این درخت فرزندان فاطمه اند و برگ آن شیعیان مایند.امام صادق علیه السّلام نیز دربارۀ درخت طوبی می فرماید:«شجره فی الجنّه،أصلها فی دار علیّ بن ابی طالب علیه السّلام و لیس مؤمن إلاّ و فی داره غصن من أغصانها»، (4)درختی است در بهشت که ریشۀ آن در خانۀ امام علی علیه السّلام است و هیچ مؤمنی نیست مگر اینکه شاخه ای از آن در خانۀ اوست.در حدیث دیگری از پیامبر صلّی اللّه علیه و آله آمده است:من آن درختم،فاطمه شاخۀ آن است،علی باروری آن درخت است و حسن و حسین میوۀ آن،و دوستداران اینان از امتم،برگهای آن درختند. (5)در روایات و دعاها هم این سخن حضرت رسول نقل شده است که:«أنا و علیّ من شجره واحده و

1- 1) .ابراهیم،آیه 24.
2- 2) .بحار الأنوار،ج 38 ص 140.
3- 3) .همان،ج 16 ص 363،احقاق الحق،ج 7 ص 180.
4- 4) .معانی الأخبار،ص 112.
5- 5) .امالی،مفید،ص 245.