فرهنگ غدیر صفحه 332

شهید محراب

از لقبهای حضرت علی علیه السّلام است،چون در حال نماز و در محراب عبادت ضربت خورد.

به نقل تواریخ،حضرت در سپیده دم نوزدهم رمضان وارد مسجد کوفه شد.خفتگان را برای نماز بیدار کرد،به نماز صبح ایستاد،وقتی سر از سجدۀ اول برداشت و خواست به سجدۀ دوم برود،ابن ملجم بر فرق مبارک او ضربت زد، (1)ضربتی که به شهادت او انجامید.

دربارۀ او گفته اند:«قتل فی محراب عبادته لشدّه عدله»،به خاطر شدّت عدالتش در محراب عبادتش به شهادت رسید.

ندیده کسی در جهان این سعادت به کعبه ولادت به مسجد شهادت

همۀ شهدای محراب که در حال عبادت و در مسجد و نماز به دست دشمن به شهادت رسیده اند،تأسّی به آن نخستین شهید محراب کرده اند.

ای نخستین شهید در محراب ای کشیده ز خون به چهره نقاب

مسجد کوفه سوگوار از تو خون و محراب،یادگار از تو (2)

-فزت و ربّ الکعبه،محراب خونین کوفه،مولود کعبه،مسجد کوفه.

شیخ آقا بزرگ تهرانی

کتابشناس بزرگ شیعه،مؤلف«الذریعه الی تصانیف الشیعه»و«طبقات اعلام الشیعه» (3)(1293-1389 ق)در تهران به دنیا آمد،برای ادامۀ تحصیلات به حوزۀ نجف و سامرا رفت.تألیف«الذریعه»را در سامرا آغاز کرد و در سال 1354 ق دوباره به نجف بازگشت و تا پایان عمر طولانی خود(نزدیک به صد سال)در آنجا زیست.نگارش کتاب 26 جلدی الذّریعه که فهرست و معرفی تألیفات نویسندگان و علمای شیعه است و پژوهشی عظیم و اعجاب آور به شمار می رود،پاسخی به حرف بی اساس جرجی زیدان بود که در یکی از تألیفاتش نوشت:«شیعه طایفه ای بود کوچک و آثار قابل اعتنایی نداشت

1- 1) .موسوعه شهاده المعصومین،ج 1 ص 361 به نقل از«فتوح»ابن اعثم.
2- 2) .برگ وبار،ص 83.
3- 3) .برای شناخت این دو کتاب ر.ک:«شیخ آقا بزرگ تهرانی»و«یادنامۀ علامه امینی»،مقالۀ بیستم.