فرهنگ غدیر صفحه 340

مؤلفان نیز در طول تاریخ به معرفی چهره های علمی و شخصیتهای برجسته شیعه پرداخته اند،همچون سیّد محسن الأمین در«اعیان الشیعه»و شیخ آقابزرگ تهرانی در «طبقات اعلام الشیعه»و سیّد عبد اللّه شرف الدین در«مع موسوعات رجال الشیعه».

پژوهشگرانی نیز به شناساندن آثار و تألیفات شیعه پرداخته اند،همچون شیخ آقا بزرگ تهرانی در«الذریعه الی تصانیف الشیعه»و سیّد حسن صدر در«تأسیس الشیعه لعلوم الاسلام» (1)و عامر الحلو در«معجم الدراسات القرآنیه عند الشیعه الامامیّه».

برخی هم به معرفی معتقدات شیعه در اصول و فروع و...پرداخته اند،مانند کاشف الغطاء در«اصل الشیعه و اصولها»،و علامۀ طباطبایی در«شیعه در اسلام»و محمّد جواد مغنیه در«الشیعه و التشیّع»و مهدی سراج در«شیعه چه می گوید؟»و محمّد حسین مظفّر در «عقائد الامامیّه».افزون بر مطالبی که در فرهنگنامه ها آمده است،معرفی شیعه در زمینۀ مسائل خاص امامت و پاسخگویی به شبهات و ردّ ادعاهای بی اساس معاندین انجام یافته است.کتابهای رجالی و بیوگرافیهای مجموعه ای یا تک نگاریها هم جای خاصّ خود را دارد.

به دلیل اهمیت و نقش آفرینی فکر و فرهنگ شیعی در طول تاریخ و در عصر حاضر و نهضتهای مهم برخاسته از این تفکّر و باور،به ویژه آنچه به صورت«انقلاب اسلامی»در ایران شکل گرفت،توجّه دوباره به«شیعه شناسی»را برانگیخت و در غرب و آمریکا و حتّی اسرائیل،تلاشهای جدیدی برای شناخت ماهیت این اندیشه و پیروانش صورت گرفت. (2)در سالهای اخیر نهضت شیعه شناسی در اروپا و آمریکا شدّت و گسترش بیشتری یافته و تحوّلات جدید در کشورهای اسلامی و عربی بر دامنۀ آن افزوده است.

به هرحال،شیعه را یا باید از رجال و شخصیتهایش شناخت،یا از آثار علمی فرهنگی در زمینه های مختلف،یا از گفتار دیگران دربارۀ این مجموعه و فرقه،یا از عمل و رفتار آنان در جامعه و تاریخ.شناخت شیعه از بعد تاریخی،پیدایش فرقه ها،ویژگیهای فکری و