فرهنگ غدیر صفحه 372

توسعه و آبادانی و عمران کشور،تأمین عدالت اجتماعی،مساوات حقوق شهروندان، مراعات صلاحیت و تقوا در گزینش مسؤولان و...رهاورد چنین سیاستی بود. (1)عدالت آن حضرت چنان جاذبه ای داشته که جرج جرداق مسیحی در کتابی که پیرامون شخصیّت آن حضرت نوشته،آن را در عنوان کتاب آورده و نامش را«الإمام علیّ،صوت العداله الإنسانیّه»گذاشته است. (2)

ای علی ای عدالت مظلوم ای علی ای امید هرمحروم

شهرت عدل،از قضاوت توست جاودان جلوۀ عدالت توست

کشتۀ عدلی و شهید شرف در ره دین نهاده جان برکف (3)

-حکومت علوی،عدالت،قضاوتهای علی علیه السّلام.

عدلیّه

معتقدان به صفت«عدل»دربارۀ خداوند متعال،دیدگاه معتزله و شیعه دربارۀ خداوند، در مقابل جبریّه و اشاعره(پیروان ابو الحسن اشعری)که معتقد به حسن و قبح عقلی و صفت عدل در خدا نیستند.دهخدا می نویسد:«معتزله خود را عدلیه نامند،زیرا گویند:

چون خداوند حکیم است و از حکیم جز خیر و صلاح نیاید و به حکم عقل،رعایت مصالح عباد بر او واجب است،قبیح است بر او که بنده را مجبور کند بر عملی قبیح یا حسن،پس او را بدان عقوبت نماید یا ثواب دهد و این اصل را«عدل»نامند،برخلاف اشعریّه که گویند از روی عقل چیزی بر خداوند واجب نیست،نه صلاح و نه اصلح،و خداوند فعّال ما یشاء است،اگر همۀ بندگان خود را به بهشت برد یا خود همه را به دوزخ فرستد،حیف و جوری نکرده است.» (4)-عدل خداوند،تشیّع.

1- 1) .در این زمینه،از جمله ر.ک:«ویژه نامۀ حکومت علوی»(فصلنامه حکومت اسلامی)دفتر دوّم،مقالۀ عدالت اجتماعی در حکومت علوی و مقالات دیگر این مجموعه،فصلنامۀ«فرهنگ جهاد»،شمارۀ 21 و 22 ص 109 مقالۀ عدالت علوی. نیز کتاب«سیاست نامۀ امام علی»که ترجمۀ جلد پنجم از کتاب«موسوعه الامام علی بن ابی طالب»از محمّدی ری شهری است.
2- 2) .این کتاب در 5 جلد به فارسی هم ترجمه شده است،به نام«امام علی صدای عدالت انسانی»،سیّد هادی خسروشاهی.
3- 3) .از مؤلف.
4- 4) .لغت نامه،دهخدا،ص 13907(به نقل از تعلیقات چهار مقالۀ قزوینی).