فرهنگ غدیر صفحه 397

علی علیه السّلام و جمع اضداد

صفات گوناگون علی بن ابی طالب علیه السّلام،که اغلب در یک فرد جمع نمی شود،سبب شده است که آن حضرت را«جامع اضداد»بنامند.سخنانش در عرصه های عرفان،فلسفه،پند و موعظه،جهاد و حماسه،تفسیر قرآن،نیایش و دعا،و...و صفات متضادّش که تلفیقی از حماسه و عرفان،علم و عمل،شجاعت و اشک،قاطعیّت و عفو،سخاوت و حفظ بیت المال،و...گواه این سخن است.نویسندگان بسیاری دربارۀ این وجوه متضاد و شگفت در شخصیّت آن حضرت،سخن گفته اند (1).-فضایل علی علیه السّلام.

علی علیه السّلام و چاه

دل طوفانی علی علیه السّلام،هم آکنده از درد و رنج بود،هم انباشته از دانش و معارف ربانی.

گاهی تحمّل آن همه رنج و درد پا دانش بی کران برایش دشوار می شد و به نوعی با بازگو کردن آن،خود را سبک می ساخت.یکی از محرمان رازهای علی علیه السّلام کمیل بود.حضرت دست او را گرفت و به صحرا برد و نفس عمیق و آه دردمندانه ای کشید و با اشاره به سینۀ خود فرمود:«إنّ هاهنا لعلما جمّا لو أصبت له حمله» (2)در اینجا دانش فراوانی موج می زند،کاش حاملانی برای آن می یافتم.

از میثم تمّار روایت شده که شبی حضرت علی علیه السّلام از شهر کوفه خارج شد و به مسجد جعفی رفت.رو به قبله کرد و چهار رکعت نماز خواند و دست به دعا گشود،به سجده رفت، چهره برخاک نهاد و صد بار«العفو»گفت،آنگاه برخاست و بیرون رفت.من در پی او به راه افتادم.رفت و به صحرا رسید.برای من خطّی کشید و گفت:از این خط جلوتر نیا،و...

خودش رفت.شبی تاریک بود.پیش خود گفتم چگونه مولای خودم را رها کنم،او که این همه دشمن دارد و چه عذری نزد خدا و پیامبر خواهم داشت؟دنبال او بروم ببینم کجا رفت و چه شد،هرچند برخلاف فرمانش باشد.در پی او رفتم.دیدم آن حضرت تا نیمۀ بدن