فرهنگ غدیر صفحه 408

تبلیغاتی علیه امام،تلاش بسیار می کرد تا حکومت علوی را به مشکل دچار سازد.او در سال 43 درگذشت،در حالی که نزد پسرش اعتراف می کرد که برای آبادانی دنیای معاویه، دین خود را تباه کرده و آخرتش را از دست داده است. (1)-جنگ صفین.

عهد-پیمان الهی

عهدنامۀ مالک اشتر

وقتی اوضاع مصر،با دسیسه های معاویه آشفته شد،حضرت علی علیه السّلام حکومت آن سامان را به سردار رشید و یار فداکار و باکفایت خود«مالک اشتر»سپرد.هرچند مالک نتوانست برای فرمانروایی به آنجا برسد و در راه،شهید شد.نامه ای که امیر مؤمنان به مالک اشتر نوشت،هم اعطای حکم فرمانروایی مصر به او بود،هم دستورالعمل حکومتی و منشور کاملی از شیوۀ زمامداری.این نامۀ مهم و مفصّل و عمیق(نامۀ 53 نهج البلاغه) به عهدنامۀ مالک اشتر شهرت یافته است و از اوراق درخشان بینش علوی و حکومت اسلامی است که به همۀ والیان و کارگزاران حکومتی،آیین حکمرانی می آموزد و همین یک نامه،در نشان دادن عظمت روح و فکر و دانش و آگاهی و سیاست امام علی علیه السّلام کافی است.

به دلیل اهمیت این عهدنامه و رهنمودهای بلند و سازنده و جامعی که در این منشور حکومتی است،مورد عنایت اندیشمندان و سیاستمداران و مؤلفان قرار گرفته و دهها شرح و تفسیر و ترجمه به زبان فارسی و عربی و دیگر لغات بر آن نوشته اند.برخی از شرحها و ترجمه های فارسی اینگونه است:«عهدنامۀ مالک اشتر»،علی اصغر فقیهی،«آیین کشورداری از دیدگاه علی»،محمّد فاضل لنکرانی،«حکمت اصول سیاسی اسلام»، محمّد تقی جعفری،«فرمان حکومتی پیرامون مدیریّت»،محمود قوچانی،«نامه ای روح افزا»،علی محمّد تاکندی،«نظامنامۀ حکومت»محمّد کاظم فاضل مشهدی.از شرحهای عربی از جمله می توان از این کتب نام برد:«الرّاعی و الرعیّه»،توفیق الفکیکی، «مع الامام علیّ فی عهده لمالک الأشتر»،محمّد باقر ناصری،«النظام السیاسی فی عهد