فرهنگ غدیر صفحه 418

می شود که چشمه های غدیر آنجاست.در همین سرزمین بود که پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله توقّف کرد، تا آخرین پیامهای آسمانی را به کاروانهای حجّاج و امت اسلامی برساند. (1)

امّا از نظر تاریخی و اعتقادی،«غدیر خم»یکی از برجسته ترین اعیاد اسلامی و شاخصهای فکری تشیّع است،روزی که آیۀ تبلیغ ولایت امیر المؤمنین در 18 ذی حجّه نازل شد و خطبۀ پیامبر در آن روز که به خطبۀ غدیریّه معروف است،بیانگر ولایت علی علیه السّلام است.این حادثه و حدیث«من کنت مولاه...»مبنای امامت و خلافت بلافصل حضرت علی علیه السّلام است و خود آن حضرت و أئمۀ دیگر و علمای شیعه پیوسته به آن استناد کرده اند.آن روز تاریخی به نامهای دیگری نیز شناخته می شود،همچون:یوم الغدیر،یوم البلاغ،یوم التّمام،یوم التّتویج،یوم الجحفه،یوم المناشده،یوم الحجّ الأکبر،یوم عید الغدیر، یوم خمّ،یوم الدّوح،یوم الفرح،یوم الشکر،یوم البرهان،یوم العهد المعهود و...که هرکدام اشاره به آیه یا حدیث یا نکتۀ خاصّی در ارتباط با این روز است. (2)غدیر خم،در طول تاریخ مورد توجّه بوده و برپایی جشنهای مفصّل در گرامیداشت این روز و اهتمام أئمه و بزرگان دین به این روز،نشان جایگاه والای آن است.

ای غدیر خم که هستی روز بیعت با امام بر تو ای روز امامت از همه امّت سلام

از تو محکم شد شریعت،وز تو نعمت شد تمام ما به یاد آن مبارک روز و آن زیبا پیام

از ولای مرتضی،دل را چراغان می کنیم با علی،بار دگر تجدید پیمان می کنیم (3)

کلمۀ«خمّ»نام آن وادی میان مکه و مدینه است و به دلیل شباهت لفظی آن با خم در فارسی،سوژه ای برای تعبیرات ادبی خاص شده که نشانۀ سرمستی شیعه از این بادۀ ولایت است،مثل:«باده بده ساقیا،ولی ز خمّ غدیر».به این قطعۀ ادبی دقت کنید:«از خم غدیر،می ولایت می نوشیم و در کوچه های امامت،همراه نبوّت جاری می شویم و به یاد غدیر و ذی حجّه،هیجده آیه تلاوت می کنیم،غدیر،برکه نیست،بلکه دریایی است

1- 1) .برگرفته از کتاب«الطریق الی غدیر خم»،اثر کمال السیّد.ترجمۀ این نوشتۀ مختصر،در شمارۀ 27 فصلنامۀ میقات حج (بهار 78)به قلم جواد محدثی با عنوان«راه غدیر»چاپ شده است.
2- 2) .در این زمینه ر.ک:«ماهنامۀ کوثر»،شمارۀ 2 ص 29 که پنجاه نام برای روز غدیر ذکر کرده و مستندات روایی آنها را آورده است.
3- 3) .سیّد رضا مؤیّد.