فرهنگ غدیر صفحه 438

ابعادی فراتر از تصرّف یک مزرعه و باغ یافته است.کوتاه کردن دست اهل بیت از آن، نمادی از کنار گذاشتن سیاسی بوده و فدک مترادف با حکومت شده است.ابن ابی الحدید می گوید:به یکی از متکلمان امامیه به نام علی بن تقی اهل کوفه گفتم:مگرنه آنکه فدک، چند نخل و قطعه زمین ناچیزی بود؟گفت:چنان نیست،بلکه خیلی بزرگ بود،نخلهای آن به تعداد نخلهای کوفۀ امروز بود و ابو بکر و عمر هدفشان از جلوگیری فاطمه از تصرّف آن این بود که علی علیه السّلام به کمک محصولات و غلّۀ آن در مخاصمه ای که دربارۀ خلافت داشت قدرت نگیرد،ازاین رو در پی فدک،فاطمه و علی و سایر بنی هاشم و بنی مطلّب را از حقّشان نسبت به خمس جلوگیری کردند،چراکه انسان تهیدست،همتش هم سست و خودش خوار می شود و در پی کسب وکار می رود و ریاست طلبی و حکومت را رها می کند! (1)

گواه این مطلب،سخن موسی بن جعفر علیه السّلام به خلیفۀ وقت است.هارون الرشید به امام کاظم علیه السّلام می گفت:حدّ فدک را تعیین کن تا به تو برگردانم،حضرت نمی پذیرفت.وی اصرار کرد،امام فرمود:من فدک را جز با همۀ محدوده اش نمی گیرم.گفت:مگر حدود آن چیست؟امام فرمود:اگر حدّ آن را تعیین کنم برنمی گردانی،گفت:به حقّ جدّت قسم بر می گردانم.موسی بن جعفر علیه السّلام فرمود:حدّ اول آن عدن است،رنگ چهرۀ هارون دگرگون شد.گفت:خوب!فرمود:حدّ دوّم آن سمرقند است.چهرۀ هارون تیره و غضب آلود شد.

امام فرمود:حدّ سوّم آن آفریقاست.چهرۀ مأمون سیاه شد و گفت:خوب دیگر چه؟امام فرمود:حدّ چهارم آن کنارۀ دریای خزر و ارمنستان است.هارون گفت:پس چیزی برای ما نماند!پس بیا به جای من بنشین!امام کاظم فرمود:من گفتم که اگر محدودۀ آن را مشخص کنم آن را پس نمی دهی.اینجا بود که هارون بر کشتن امام مصمّم شد. (2)این یعنی همۀ قلمرو وسعت اسلام،که حقّ خاندان پیامبر بوده و دیگران غصب کرده اند.

ماجرای فدک همواره به عنوان یک بحث داغ و سیاسی مورد مناقشه و بحث بوده و بر سر غصب یا مصادره شدن آن و اینکه آیا پیامبر ارث باقی می گذارد یا نه،سخنهاست. (3)به

1- 1) .شرح نهج البلاغه،ابن ابی الحدید،ج 16 ص 236.
2- 2) .مناقب،ج 4 ص 320،بحار الأنوار،ج 29 ص 200.
3- 3) .ر.ک:«فدک در تاریخ»،شهید محمّد باقر صدر،فصلنامۀ«میقات حج»،شمارۀ 34«دانشنامۀ امام علی»،ج 8 ص 345، «فدک،ذو الفقار فاطمه»سیّد محمّد واحدی،«اسرار فدک»محمّد باقر انصاری،«خطابه فدک»(دربارۀ خطبۀ فدک)،