فرهنگ غدیر صفحه 44

بنده ای نیکوکار و بعد از پیامبر خدا برای هیچ کس اذان نگفت. (1)روزی هم که فاطمۀ زهرا علیها السّلام مشتاق شنیدن اذان بلال و یاد دوران پیامبر بود،به خواستۀ آن حضرت بلال اذان سرداد،لیکن چون دختر پیامبر از غم و اندوه،گریه کرد و از هوش رفت،بر جان او بیمناک شد و اذان را ناتمام گذاشت. (2)

اذان نگفتن بلال،بار سیاسی داشت و نوعی اعتراض به حاکمان بود و با ابو بکر بیعت نکرد و به همین جهت،عمر با او بدرفتاری می کرد.وی عهد بسته بود که تنها برای پیامبر اذان بگوید،یا برای علی علیه السّلام اگر جانشین پیامبر شود.اذان نگفتن او برای خلیفه گران تمام می شد،ازاین رو عمر بلال را به شام تبعید کرد و تا آخر عمر در آنجا بود. (3)

ارتداد سیاسی

ارتداد،گاهی اعتقادی و به معنای دست کشیدن از اسلام و کافر شدن است،یا انکار ضروریّات دین که به انکار عقیدۀ اسلامی برمی گردد و احکام خاصّ فقهی از جمله نجس شدن بر آن بار می شود،گاهی ارتداد سیاسی است،یعنی عدول از راه حق و خروج از ربقۀ قرآن و دست کشیدن از صراط مستقیمی که از سوی بنیانگذار مکتب ترسیم شده است، هرچند به ظاهر مسلمان باشند و تکالیف دینی را انجام دهند.احادیث متعددی چنین بیان می کند که جز چند نفر انگشت شمار،همه مرتد شدند،یعنی از آن بعد اجتماعی و خط سیاسی و ولایی که پیامبر برای پس از خود ترسیم کرده بود،دست شستند.پیدایش ماجرای سقیفه،افراد را به دو بخش کرد:یکی وفاداران به علی و اهل بیت،دیگری گروندگان به خلافت حاکم و تنها گذارندگان ولیّ معصوم خدا.امام صادق علیه السّلام فرمود:

«انّ النّبیّ صلّی اللّه علیه و آله لمّا قبض إرتدّ النّاس علی أعقابهم کفّارا إلاّ ثلاثه:سلمان و المقداد و أبو ذر...» (4)پس از وفات پیامبر مردم به ارتداد افتادند و دچار رجعت و کفر شدند،مگر سه نفر:سلمان،مقداد و ابو ذر.امام صادق در ادامه می فرماید:پس از رحلت پیامبر،چهل نفر

1- 1) .سفینه البحار،ج 1 ص 104.
2- 2) .بحار الأنوار،ج 43 ص 157،اعیان الشیعه،ج 3 ص 602.
3- 3) .اعیان الشیعه،ج 3 ص 603.
4- 4) .اختصاص،شیخ مفید،ص 6،بحار الانوار،ج 28 ص 238،239 و 259 با اختلاف در تعبیر.