فرهنگ غدیر صفحه 442

ابی عبیدۀ ثقفی که ملقب به کیسان بود،یا پیروان کیسان،فرماندۀ پلیس مختار.

همچنان که گفته شد.هرکدام از این فرقه ها،انشعابات فراوان دارد که معتقداتشان هم در زمینه های مختلف فرق دارد و در کتب کلامی و فرقه شناسی بحث شده که می توان به آنها مراجعه کرد.

علامه طباطبائی در مورد پیدایش این فرقه ها می نویسد:«مذهب شیعه در زمان سه پیشوای اول از پیشوایان اهل بیت(حضرت امیر المؤمنین علی و حسن بن علی و حسین بن علی علیهم السّلام)هیچ گونه انشعابی نپذیرفت،ولی پس از شهادت امام سوم اکثریت شیعه به امامت حضرت علی بن حسین سجاد قائل شدند و اقلیّتی معروف به کیسانیه پسر سوّم علی علیه السّلام محمّد بن حنفیّه را امام دانستند و معتقد شدند که محمّد حنفیّه پیشوای چهارم و همان مهدی موعود است که در کوه رضوی غایب شده و روزی ظاهر خواهد شد.پس از رحلت امام سجاد علیه السّلام اکثریت شیعه به امامت فرزندش امام محمّد باقر علیه السّلام معتقد شدند و اقلیّتی به زید شهید که پسر دیگر امام سجّاد بود گرویدند و به«زیدیّه»موسوم شدند.پس از رحلت امام محمّد باقر علیه السّلام شیعیان وی به فرزندش امام جعفر صادق علیه السّلام ایمان آوردند و پس از درگذشت آن حضرت،اکثریت فرزندش امام موسی کاظم علیه السّلام را امام هفتم دانستند و جمعی اسماعیل پسر بزرگ امام ششم را که در حال حیات پدر بزرگوار خود در گذشته بود، امام گرفتند و از اکثریت شیعه جدا شده به نام اسماعیلیه معروف شدند و بعضی پسر دیگر آن حضرت عبد اللّه افطح و بعضی فرزند دیگرش محمّد را پیشوا گرفتند و بعضی در خود