فرهنگ غدیر صفحه 45

نزد علی بن ابی طالب علیه السّلام آمدند و گفتند:به خدا قسم جز از تو،از کسی فرمان نمی بریم.

حضرت پرسید:چرا؟گفتند:به خاطر آنچه از پیامبر در غدیر شنیدیم.فرمود:آیا فرمان می برید؟گفتند:آری،فرمود:بروید و فردا سر تراشیده بیایید.جز این سه نفر نیامدند،عمار هم بعدازظهر آمد.حضرت دست بر سینۀ او زد و فرمود:وقت آن نشده که از خواب غفلت بیدار شوی؟برگردید،به شما نیازی ندارم،شما که در تراشیدن سر از من اطاعت نکردید، چگونه در نبرد با کوههای آهن فرمانبردار من خواهید بود؟

گاهی این ارتداد به معنای دچار تزلزل شدن در باورهاست.امام باقر علیه السّلام می فرماید:

مردم مرتد شدند جز سه نفر:سلمان و ابو ذر و مقداد.عمّار هم چرخی زد ولی بازگشت.

آنکه هیچ شکی در دلش نیفتاد مقداد بود.حتّی سلمان در دلش چنین گذشت:امیر مؤمنان که اسم اعظم نزد اوست و اگر لب بگشاید،زمین همۀ آنان را فرو می برد،اینگونه و به این حالت است؟!حضرت بر او گذر کرد و گفت:بیعت کن... (1)

گاهی بروز حوادثی سخت و شگفت،مثل خانه نشینی علی علیه السّلام پس از سقیفه یا شهادت امام حسین در عاشورا،سبب می شود کسانی ظرفیت فهم و تحلیل و هضم قضایا را نداشته باشند و در اندیشه به انحراف روند یا در خط سیاسی از راه حق عدول کنند و تسلیم جریان باطلی شوند که حاکمیت و قدرت یافته است.این دست کشیدن از اصول و مواضع، همان«ارتداد سیاسی»است.امام صادق علیه السّلام می فرماید:پس از حسین علیه السّلام مردم مرتد شدند، مگر سه نفر:ابو خالد کابلی،یحیی بن امّ طویل،و جبیر بن مطعم،سپس مردم(به جناح حق)پیوستند و زیاد شدند.

یحیی بن ام طویل وارد مسجد رسول خدا صلّی اللّه علیه و آله می شد و می گفت:«کفرنا بکم و بدا بیننا و بینکم العداوه و البغضاء» (2)ما به شما کافریم و میان ما و شما عداوت و دشمنی آشکار شده است.این گویای آن است که در آن شرایط سلطۀ شوم امویان بر همۀ مقدّرات مسلمانان،او خطّ سیاسی را گم نکرد و کفری را که نقاب اسلام زده بود می شناخت و با آن دشمنی می ورزید و وفادار مانده بود.

از این نوع ارتداد و بازگشت به دوران جاهلیّت از نظر فکر و عمل،با تعبیر«رجعت»