فرهنگ غدیر صفحه 461

اشعری،اسامه بن زید،زید بن ثابت از سران این گروه بودند که حتی با علی علیه السّلام حاضر به بیعت هم نمی شدند. (1)قعود آنان از نبرد در رکاب امیر المؤمنین،ضربه ای از پشت بر اردوی حق بود.در جنگ صفین نیز قاعدین به اسم بی طرفی خود را از یاری حق کنار کشیدند.کار آنان بر افراد دیگر هم اثر منفی و سست کننده می گذاشت و گلایه های فراوان حضرت که در خطبه های نهج البلاغه آمده است،ناظر به اینگونه روحیّات است.پس از جنگ امام با خوارج نهروان که حضرت می خواست مبارزه با معاویه را ادامه دهد،باز هم موضع انفعالی آنان آزاردهندۀ علی علیه السّلام بود.قضاوت حضرت امیر دربارۀ آنان که به اصطلاح می خواستند وارد فتنه نشوند و در برادرکشی!شرکت نکنند،چنین بود که ایشان،هرچند باطل را یاری نکردند،ولی با کنار کشیدن خود،حق را تنها گذاشتند و ضعیف ساختند:«خذلوا الحقّ و لم ینصروا الباطل». (2)ابو موسی که والی کوفه بود،از سران قاعدین بود و مردم را به نشستن در خانه دعوت می کرد و با موقعیّتی که در کوفه داشت،سخنان و مواضع تخریبی او در جلوگیری از عزیمت مردم به جبهه مؤثر بود.امام در آستانۀ نبرد نامه ای به او نوشت،او نامۀ امام را هم پاره کرد.حضرت نامۀ دیگری نوشت و با چند نفر فرستاد،باز هم کارشکنی کرد و به اسم«فتنه»و اینکه پیامبر خدا فرموده است در فتنه ها در خانه بنشینید و شمشیرها را غلاف کنید،مردم را از یاری امیر المؤمنین بازمی داشت.در نهایت علی علیه السّلام مالک اشتر را به کوفه اعزام کرد و او توانست تبلیغات قاعدانۀ ابو موسی را خنثی سازد و سپاهی برای یاری امام از کوفه بسیج کند. (3)

موضع قعود به جای قیام و خانه نشینی به جای شرکت در جبهه و جهاد،بخصوص از سوی چهره های سرشناس و خواصّ،مردم را دچار ذهنیّت می کند و موجب ترک نصرت حق و تقویت باطل است و چنین موضع و عملکردی با شیعه گری ناسازگار است،هرچند به بهانه و با عنوان پرهیز از وقوع در فتنه باشد.

1- 1) .دربارۀ قاعدین،از جمله ر.ک:«دانشنامۀ امام علی»،ج 9 ص 9.
2- 2) .نهج البلاغه،صبحی صالح،حکمت 18.
3- 3) .شرح نهج البلاغه،ابن ابی الحدید،ج 14 ص 10 تا 21.