فرهنگ غدیر صفحه 470

قضاوتهای علی علیه السّلام

قضاوت،داوری و فصل خصومت،علم و درایتی فوق العاده می طلبد و شناختی دقیق از حکم خدا و موضوع داوری و استقلال رأی و مبنا قرار دادن حق و عدالت.همۀ اینها در امیر مؤمنان علیه السّلام در بالاترین حدّ وجود داشت و او در قضاوت نیز«برترین»بود و قضاوتهای شگفت و حیرت آور او دلیل این ادّعاست.پیامبر خدا صلّی اللّه علیه و آله فرمود:«أقضی امّتی علیّ بن أبی طالب»،برترین شما در قضاوت،علی بن ابی طالب است.این حدیث،با عبارتهای گوناگون در منابع فراوانی آمده است (1)و از برترین فضیلتهای آن حضرت به شمار می رود.

نمونه های عجیب قضاوتهای امام،آن قدر زیاد و فوق العاده است که کتابهای مستقلّی دربارۀ آنها نوشته شده و در منابع حدیثی و تاریخی نیز انبوهی از این داوریها آمده است.

بعضی از آنها مربوط به عصر پیامبر است،برخی در زمان خلفای پس از پیامبر و بخش عمده اختصاص به دوران حکومت او دارد.حق را به حق دار رساندن و کشف واقعیّت در خصومتها و فیصله دادن در امور پیچیده و داوری عادلانه از ویژگیهای قضاوت آن حضرت است.

شهرت عدل،از قضاوت توست جاودان جلوۀ عدالت توست

آن حضرت در دوران خلافت در مسجد کوفه می نشست و به داوری می پرداخت.محلّ خاص آن قضاوتها با عنوان«دکّه القضاء»هم اکنون نیز باقی است.در موارد متعدّدی نیز صحنه هایی پیش می آمد که عمر در دوران خلافتش از قضاوت عاجز می شد یا داوری نادرست می کرد،علی علیه السّلام وارد میدان می شد و قضاوت به حق می کرد.

تعبیر«لو لا علیّ لهلک عمر»که از گفته های مکرّر عمر است،نتیجۀ چنین صحنه های اعجاب آور است. (2)-دکّه القضاء.