فرهنگ غدیر صفحه 471

قلمرو حکومت امیر المؤمنین علیه السّلام

پس از قتل عثمان،حکومت اسلامی به حضرت علی علیه السّلام رسید و چون آن حضرت با جنگهای داخلی روبه رو شد،فتوحات تازه ای در عصر وی انجام نگرفت و همان محدودۀ پیشین،قلمرو حکومت حضرت بود،یعنی حجاز،عراق،شام،مصر و ایران.اینها هرکدام یکی از ایالتهای حکومت آن روزگار محسوب می شد.

منطقۀ شام به دلیل طغیان و نافرمانی معاویه و بروز جنگ صفین،بیرون از قلمرو فرمانروایی حضرت باقی ماند.

«حجاز»،شامل مکّه،مدینه،طائف،تهامه،یمن،نجد و یمامه می شد که در هریک از اینها شهرهای زیادی هم بود.

ابو قتادۀ انصاری و قثم بن عباس،والیان مکّه بودند.

در مدینه کسانی چون سهل بن حنیف،تمیم بن عروه،ابو ایّوب انصاری،حارث بن ربیع از سوی امام،ولایت داشتند.

عبید اللّه بن عباس در یمن حکومت داشت.

در مصر هم قیس بن سعد،محمّد بن ابی بکر،مالک اشتر از سوی حضرت علی علیه السّلام به ولایت گماشته شدند(هرچند مالک اشتر در مسیر راه با توطئۀ معاویه کشته شد و به مصر نرسید).

در منطقۀ عراق که بصره و کوفه از مهمترین مراکز آن به شمار می رفت،عماره بن شهاب،ابو موسی اشعری،قرظه بن کعب انصاری در کوفه به ولایت منصوب شدند و در بصره نیز عثمان بن حنیف و عبد اللّه بن عباس امارت یافتند.

در منطقۀ مدائن نیز که مجموعۀ هفت شهر آباد و نزدیک به هم بود و مرکز آنها تیسفون نام داشت،حذیفه بن یمان و یزید بن قیس ارحبی ولایت داشتند و در بخشی از عراق هم کمیل بن زیاد و مالک اشتر و دیگران امارت داشتند.