فرهنگ غدیر صفحه 503

حضرتش شهود و مشهود بود،آنچنان که خود می فرمود:اگر پرده کنار رود،چیزی بر یقین من افزوده نمی شود:«لو کشف الغطاء ما ازددت یقینا». (1)این فضیلت،در ادبیات هم مطرح است و در تلمیحات شعری به آن اشاره شده است.از جمله:

کاشف سرّ خلافت،رازدار«لو کشف» قاضی دین نبی،مسندنشین«هل اتی» (2)

آن کس که در یقینش نگنجد زیادتی صدبار اگر ز پیش برافتد غطا،علی است. (3)

-عرفان علوی،سلونی قبل ان تفقدونی.

لو لا علیّ لهلک عمر

سخنی که عمر بن خطّاب بارها در مقام اعتراف به جهل خود و دانایی علی بن ابی طالب علیه السّلام بر زبان راند،یعنی«اگر علی نبود،عمر هلاک می شد».از شرایط امام،علم به دین و قرآن و احکام است.امیر المؤمنین علیه السّلام حامل علم پیامبر بود و کلام او که بارها می فرمود«سلونی قبل ان تفقدونی»گواه علم وسیع اوست.در مقابل،خلیفۀ دوم که حامیانش ادعا می کنند«افقه و اعلم صحابه در زمان خود»بود (4)،بارها در برابر سؤالاتی که از او می کردند درمی ماند و خودش اعتراف داشت که همۀ مردم،حتّی زنان پرده نشین از عمر آگاه تر و دین شناس ترند:«کلّ النّاس أفقه من عمر،حتّی ربّات الحجال». (5)

علامۀ امینی در الغدیر،در فصلی با عنوان«نوادر الأثر فی علم عمر»صد مورد را با استناد به منابع متعدد اهل سنّت آورده که عمر در برابر سؤالات فقهی،اعتقادی،تاریخی، لغوی و قضاوت،درمانده است (6)و در بعضی موارد که سراغ امیر المؤمنین علیه السّلام رفته و آن حضرت جواب صحیح و قضاوت به حق نموده،گفته است:«لولا علیّ لهلک عمر» (7)یا«لا أبقانی اللّه بعد ابن ابی طالب»،«لو لا علیّ لضلّ عمر»،«لا ابقانی اللّه بأرض لست فیها یا

1- 1) .بحار الأنوار،ج 40 ص 153،سنن الامام علی،ص 55.
2- 2) .دیوان خواجوی کرمانی،ص 134.
3- 3) .ابن یمین فریومدی،یک قطره از دریا،ص 44.
4- 4) .ر.ک:الغدیر،ج 6 ص 82،نیز ر.ک:ص 328.
5- 5) .همان.
6- 6) .همان،ص 83 تا 325.
7- 7) .همان،ص 110.