فرهنگ غدیر صفحه 504

ابا الحسن»،«اعوذ باللّه من معضله لا علیّ بها»،«کاد یهلک ابن الخطّاب لو لا علی بن ابی طالب»،«اللّهم لا تنزل بی شدیده الاّ و ابو حسن الی جنبی»،«لولاک لا فتضحنا»و... (1)

که همه گویای کم اطلاعی او از مسائل علمی و دینی و نیازمندی اش به علوم کارگشا و مشکل زدای حضرت امیر علیه السّلام است.-مطاعن،عمر بن خطّاب.

لیله المبیت

شبی که علی علیه السّلام در بستر پیامبر خدا خوابید و رسول اکرم صلّی اللّه علیه و آله از مکه بیرون رفت و پس از چند روز درنگ در غار ثور،به مدینه هجرت کرد.آن شب،چهل نفر از مشرکین به نمایندگی از قبایل مختلف قصد داشتند به خانۀ پیامبر هجوم آورده،او را به قتل برسانند.

خفتن علی علیه السّلام در آن شب هجرت در جای پیامبر که نمونۀ اعلای فداکاری و نوعی عملیات استشهادی بود،از فضایل برجستۀ آن حضرت است و آیۀ قرآن این جانفشانی را فروختن جان در برابر کسب رضای خدا دانسته است:«و من النّاس من یشری نفسه ابتغاء مرضات اللّه و اللّه رؤف بالعباد». (2)به گفتۀ مورّخان و مفسّران،این آیه به مناسبت«لیله المبیت»و در شأن علی علیه السّلام نازل شده است.این فداکاری،نظیر فداکاری اسماعیل ذبیح و عبد اللّه پسر عبد المطلب بود که آمادۀ فدا شدن بودند. (3)این فضیلت،در شعرهای عربی و فارسی متعددی مطرح شده است.خود امیر المؤمنین علیه السّلام نیز در ابیاتی به این واقعه اشاره فرموده که خواهد آمد. (4)

از جمله آیاتی که بر امامت آن حضرت به آن استدلال شده،یکی هم همین آیه است که گویای فضیلت خاصّ اوست. (5)ماجرای خوابیدن حضرت علی علیه السّلام در بستر پیامبر را در مورد شب رفتن آن حضرت به شعب هم نقل کرده اند.شیخ مفید احتمال می دهد که دوبار

1- 1) .همان،ص 327.
2- 2) .بقره،آیه 207.
3- 3) .مناقب،ابن شهر آشوب،ج 2 ص 60.
4- 4) .همان.روایات مربوط به لیله المبیت و این آیه را در«بحار الأنوار»،ج 36 ص 40 ببینید.
5- 5) .بحار الأنوار،ج 36 ص 45.

در رختخواب پیامبر خوابیده باشد. (1)

امام علی علیه السّلام دربارۀ این فضیلت و فداکاری خود چنین سروده است:

وقیت بنفسی خیر من وطیء الحصی و من طاف بالبیت العتیق و بالحجر

محمّد لمّا خاف ان یمکروا به فوقاه ربّی ذو الجلال من المکر

و بتّ اراعیهم متی ینشروننی و قد وطّنت نفسی علی القتل و الأسر

و بات رسول اللّه فی الغار آمنا هناک و فی حفظ الإله و فی ستر