فرهنگ غدیر صفحه 56

علیّ!إنّک و الأوصیاء من بعدک اعراف بین الجنّه و النّار...» (1)یا علی،تو و جانشینان پس از تو،اعراف میان بهشت و دوزخند،جز کسی که شما را بشناسد و شما بشناسیدش وارد بهشت نمی شود و جز آنان که شما را انکار کنند و نشناسند و شما آنان را نشناسید،وارد دوزخ نمی گردند.

در معنای اصحاب اعراف،این نیز گفته شده که جایی میان بهشت و جهنم است که گروهی آنجا ساکن می شوند که نه مستحقّ بهشتند نه عقاب دوزخ،به امید فرمان الهی و شفاعتند تا آنکه به آنان اذن داده شود وارد بهشت شوند،یا جایی است که کسانی غیر مکلّف در آنجا ساکنند که نه مستحقّ بهشتند نه دوزخ. (2)

اصحاب جمل

به معنای یاران و همراهان شتر.کنایه از طلحه و زبیر و کسانی که در جنگ جمل در سال 36 ق بر ضدّ امیر المؤمنین علیه السّلام جنگیدند.در این نبرد که در نزدیکی بصره اتفاق افتاد، عایشه را در هودجی بر شتری سوار کردند و به میدان جنگ آوردند.سخت ترین صحنه های نبرد پیرامون شتر عایشه درگرفت و مدافعان وی در اطراف آن جمل مقاومت می کردند.پس از یک روز جنگ،یاران حضرت امیر علیه السّلام شتر را پی کردند و عایشه فروافتاد و باقیماندگان گریختند و آن فتنه به سود جبهۀ امام،پایان یافت.امام علی علیه السّلام در نکوهش از مردم بصره که در این فتنه شرکت داشتند،از آنان با عنوان«سپاهیان زن»و«پیروان چهارپا»یاد می کند:«کنتم جند المرأه و أتباع البهیمه». (3)

-جنگ جمل،عایشه،طلحه،زبیر،ناکثین.

اصحاب شورا-شورا

اصحاب صفّین

به معنای یاران صفین و صفینی ها،منظور معاویه،عمرو عاص و سپاه شام است که بر ضدّ حکومت مشروع و الهی حضرت علی علیه السّلام جنگ افروزی کردند و در دشتی به نام

1- 1) .دربارۀ اعراف و معانی آن و روایاتش ر.ک:«بحار الأنوار»،ج 8 ص 329(باب الأعراف)نیز:«المیزان»،ج 8 ص 134.
2- 2) .همان،ص 341.
3- 3) .نهج البلاغه،خطبه 13.