شاخصه های تربیت آرمانی از نظرگاه امیرالمؤمنین علیه السلام صفحه 140

1- الشریف الرضی، 1387، حکمت 372.

2- ابن خلدون، ج 1: 108.

کنندگان».(1)

با توجه به سخنان مولا محیط جغرافیائی عامل تربیتی ضروری است که تأثیر آن قابل مشاهده است.

سختی ها

سختی ها سبب ظهور صفات باطنی و نیروهای نهفته ی وجود انسان می شود و انسان به حقیقت خود، روی می کند.(2) تنعم و ناز پروردگی توفیق بارور شدن بسیاری از استعدادهای کمالی را می گیرد و با وجود خرد نشود، تکامل حاصل نمی شود.

سختی ها انسان را از نقص به کمال سیر می دهد و ظهور حقیقت ملکوتی انسان را باعث می شود.

فی تقلب الأحوال علم جواهر الرجال: گوهر انسان ها در آزمایشگاه دگرگونی احوال معلوم می شود» (3).

امیر مؤمنان درباره ی یک حقیقت تربیتی فرموده اند: «إن عظیم الأجر مقارن عظیم البلاء فإذا أحب الله سبحانه قوما ابتلاهم: به درستی پاداش بزرگ همراه با بلای بزرگ است، هرگاه خدای .