شاخصه های تربیت آرمانی از نظرگاه امیرالمؤمنین علیه السلام صفحه 155

1- فرهنگ معین، ج 1: 1056.

2- حجتی، 1390: 68۔

اساسا سلوک انسانی امری تدریجی است که با هدایت مربی و تلاش متربی سامان می یابد.

پرورش باید بر طبق مراحل روانی رشد و تربیت صورت گیرد، تا قوای متربی به ظهور رسد. ملاحظه مراتب افراد و دیدن توانائی ها و تطبق برنامه ها با اهداف، بستر مناسب شکوفائی را فراهم می کند.

مراحل تربیت

١- تمهید: این مرحله آماده سازی کودک برای ورود به قلمرو اصلی تربیت (شناخت خدا به عنوان رب، انتخاب او به عنوان رب خویش، تن دادن به طرح ربوبی او) می باشد.

2- تأدیب: این مرحله ملازم کردن کودک با آداب اسلامی و مکلف کردن او به رعایت آن. برای رسیدن به اهداف این مرحله تبعیت از اصول این مرحله لازم است. (مثل اصل مبالغه در عفوو پاداش، ابزار تغافل، تذکر و موعظه ی حسنه، ابراز و منع محبت).

٣- زمینه سازی: به جای تمرکز به کودک و رفتارهای او نظر را به پیرامون معطوف کرده و روابط او را با محیط تغییر می دهیم.

4- اسلام: این مرحله با بلوغ شرعی آغاز می شود. ثمره ی تمهید و تأدیب، مواجهه ی مناسب با خدا و تکالیف الهی است.

إلک مسئول عما ولیته بحسن الأدب والدلاله إلی ربه: تو برای فرزند و کسی که ولایت او را داری مسئول هستی که تأدیبی نیکو