- چکیده 1
- مقدمه 3
- فصل اول: کلیات 6
- اشاره 6
- تبیین موضوع تحقیق 8
- اهمیت تحقیق 9
- اشاره 11
- پیشینه ی تحقیق 11
- تربیت آرمانی از منظر اندیشمندان اسلامی 13
- کتاب 17
- مقالات 19
- ضرورت تحقیق 22
- مهم ترین سئوالات تحقیق 23
- فرضیات تحقیق 23
- اهداف تحقیق 24
- کاربرد تحقیق 24
- جنبه ی جدید بودن تحقیق 25
- ساختار تحقیق 25
- روش تحقیق 25
- آرمان 28
- تربیت 28
- تعریف واژگان 28
- اهل بیت (علیهم السلام) 29
- فصل دوم: مفاهیم 32
- اشاره 32
- ضرورت تربیت 34
- تعریف تربیت 36
- انسان شناسی 40
- موضوع تربیت 40
- حقیقت انسان 43
- مفاهیم بنیادین انسان 44
- ویژگی های فطری انسان 52
- جنبه های شخصیتی انسان 57
- غایت تربیت 60
- اهداف کلی 62
- امکان تربیت 66
- نظام تربیت 70
- اهداف تربیت 74
- هدایت و رشد 75
- کار کردهای تقوا 90
- معنی قرب الی الله 93
- قرب و رضوان 93
- مراحل قرب 94
- عبادت و عبودیت 97
- آثار عبادت 108
- عوامل گرایش به عبادت و عبودیت 111
- عوامل بازدارندهی عبودیت 114
- مبنای عبادت 116
- راه های کسب بصیرت در دین 117
- موانع اصلی تربیت آرمانی 120
- عوامل مؤثر در تربیت 134
- وراثت 134
- رفاقت 136
- محیط 136
- مدرسه 137
- اجتماع 138
- جغرافیا 139
- سختی ها 140
- کار 141
- عوامل ماورای طبیعت 145
- اراده ی انسان 146
- اشاره 148
- فصل سوم: اصول تربیت 148
- اصل اعتدال 150
- اصل تدرج و تمکن 154
- مراحل تربیت 155
- اصل تسهیل و تیسر 159
- اصل زهد 162
- ثمرات زهد 164
- اصل تعقل 166
- ویژگی های عقل 170
- مبانی تربیت عقلانی 176
- هدف غائی در تربیت عقلانی 179
- مبانی تربیت عقلانی بر مبنای سخنان امام علی (علیه السلام) 184
- روش های تربیت عقلانی بر مبنای سخنان امیرالمؤمنین (علیه السلام) 186
- حجاب عقل و آفات تربیت عقلانی 192
- ثمرات تربیت عقلانی 198
- اصل تفکر 203
- اصل تدبر 207
- اصل کرامت: 210
- و ثمرات کرامت نفس این گونه است 215
- اصل عزت 217
- راه کسب عزت 219
- فصل چهارم: روش های تربیت آرمانی 223
- اشاره 223
- روش الگوئی 225
- روش محبت 249
- معرفت و محبت اهل بیت (علیهم السلام) اساس تقرب الی الله 250
- وجه الله، یدالله، باب الله، عین الله، لسان الله بودن امام 251
- ولایت ائمه (علیهم السلام) بر مؤمنان 253
- امام شناسی تنها پایه خداشناسی 254
- عبادت بودن تبری از دشمنان خدا 255
- معرفت امام ابتدای هر عبادت 256
- روش تذکر 257
- یاد قیامت در وارستگی انسان 263
- یاد معاد بهترین سازنده ی انسان 264
- موانع یاد معاد 265
- روش عبرت 269
- نتایج عبرت 270
- مسیرهای کسب عبرت 271
- اهل عبرت 274
- روش موعظه 276
- نقش موعظه 277
- ثمرات موعظه 277
- نیاز به موعظه 278
- آداب موعظه 278
- روش توبه 282
- حقیقت توبه 285
- آداب توبه 286
- شرایط مهم در توبه 286
- روش ابتلا و امتحان 289
- تربیت و ابتلا 291
- حقیقت مراقبه 292
- روش مراقبه و محاسبه مشارطه و معاتبه 292
- نجات آدمی 293
- مشارطه در لغت 294
- معاتبه 295
- روش تشویق و تنبیه 297
- تربیت و تشویق و تنبیه 298
- آداب تشویق 299
- نقش تنبیه در تربیت 302
- آداب تنبیه 303
- فصل پنجم:تربیت بر مدار کلام امیر المؤمنین در عصر انتظار 305
- اشاره 305
- تربیت فکری و عملی 307
- تربیت اعتقادی 308
- تربیت اخلاقی 309
- تربیت اجتماعی 310
- تربیت عاطفی 311
- تعلیم و تربیت الهی 312
- ساز و کار تربیت آرمانی در عصر ظهور 314
- استنتاج 323
- فهرست منابع 329
1- امام خمینی، 1361: 282.
پیام آوران الهی آمده اند تا زمینه های چنین تحول مقدسی را فراهم کنند، انسان را از مرتبه اسفل به اعلا بکشانند. تربیت در سنت پیام آوران الهی خروج از ظلمات به سوی نور است.
همه تلاشهای تربیتی به سوی ربانی شدن است. مؤدب شدن به ادبی الهی که اتصاف به صفات خدا و پیروی از آداب پیامبر گرامی (صله الله و علیه و اله) و اهل بیت (علیهم السلام) آن حضرت است.
نوشتار حاضر مروری است بر مهم ترین مباحث تربیتی در اسلام که تلاش شده است بر اساس آموزه های مکتب علوی باشد.
بهترین راه تربیت که مبتنی بر شناخت حقیقت انسان و همه نیازها و وجوه اوست، راه وحی، سنت الهی و معصومین (علیهم السلام) است.
راه واقعی تربیت، راهی است مبتنی بر آفرینش انسان که از جانب رب العالمین ارائه شده است و آن تهذیبی است که با تربیت الهی به وسیله ی انبیا، مردم تربیت می شوند و آن علمی است که به وسیله ی انبیا بر بشر عرضه می شود و انسان را به کمال مطلوب خویش می رساند(1).
اولیای خدا باب دخول در صراط مستقیم و راه ورود در نورند و این بهترین راه تربیت است:
نحن الشعار والأصحاب والخزنه والأبواب ولاتؤتی البیوت إلا من .