روز شمار تاریخ اسلام ، جلد دوّم ( ماه صفر) صفحه 106

عباسی را به امام رضا علیه السّلام ابلاغ کرد . با این که علویان و نوادگان امامان معصوم علیهم السّلام از این دعوت بسیار خرسند شده و خود را آماده مسافرت کرده بودند ، ولی امام رضا علیه السّلام اطمینانی به اظهارات ماءمون نداشت و خواسته هایش را واقعی نمی دید . به همین جهت ، حاضر به مسافرت نگردید . ولی جلودی اصرار کرد و امام رضا علیه السّلام را با اکراه و اجبار به این سفر بزرگ وادار نمود .

امام رضا علیه السّلام ، فرزند خردسالش محمدتقی علیه السّلام را در مدینه جانشین خویش قرار داد و به همراه برخی از علویان و یاران خویش عازم خراسان شد . آن حضرت پس از عبور از بصره ، وارد ایران شد و در مسیر راه با استقبال شایان ایرانیان مشتاق اهل بیت علیهم السّلام روبرو گردید . برای امام رضا علیه السّلام در شهرها و بین راه های ایران ، از جمله قم و نیشابور ، داستان و کرامت های زیادی به ظهور رسیده که در کتب تاریخ و سیره امامان معصوم علیهم السّلام بیان شده است .

امام رضا علیه السّلام پس از آن که به ( مرو )(190) مرکز حکومت ماءمون عباسی در خراسان رسید ، با استقبال ماءمون و درباریان و قاطبه مردم روبرو شد . ماءمون برای امام رضا علیه السّلام احترام ویژه ای قائل شد و وی را بر همگان ، از جمله علویان و عباسیان برتری داد و در تکریم و تعظیم او ، هیچ گونه کوتاهی نکرد .

وی به امام رضا علیه السّلام عرض کرد : من می

خواهم خود را از خلافت اسلامی خلع کرده و آن را به شما واگذار کنم . نظر شما در این باره چیست ؟

امام رضا علیه السّلام از پذیرش آن امتناع کرد . چون می دانست که ماءمون در گفتارش صداقت ندارد و می خواهد او را از این راه بیازماید و یا اگر حکومت را به وی واگذار کند ، آن حضرت را پس از مدتی از میان برداشته و خود دوباره حکومت را به دست گیرد و از این راه ، مشروعیت حکومت غاصبانه خویش را به اثبات رساند .

ماءمون که با قیام های گوناگون علویان و غیرعلویان در جهان اسلام روبرو شده بود ، می خواست از این راه ، آنان را به احترام امام رضا علیه السّلام وادار به سکوت و پذیرش خلافت عباسیان نماید .

امام رضا علیه السّلام که به نیت او آگاه بود ، از پذیرش خلافت امتناع کرد و به هیچ صورتی حاضر به پذیرش آن نگردید .

ماءمون که از پذیرش خلافت اسلامی از سوی امام رضا علیه السّلام ناامید شده بود ، به آن حضرت پیشنهاد کرد که ولایت عهدی وی را بپذیرد .

امام رضا علیه السّلام که اصل خلافت را نپذیرفته بود ، ولایت عهدی را که فرع خلافت است نیز رد کرد و درخواست ماءمون را بی پاسخ گذاشت .