- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- 1. توان مندی عقلی 9
- اشاره 9
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- اشاره 23
- 8. زهد 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- 1. خوش اخلاقی 41
- اشاره 41
- اشاره 41
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- اشاره 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- اشاره 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- اشاره 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 5. انس با مردم 97
- 6. چشم پوشی 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- 1. آیین نبرد 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- اشاره 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- اشاره 115
- 1. کار و تلاش 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- اشاره 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- اشاره 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- اشاره 143
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
خداوند نیز مرا شکنجه خواهد کرد، گر چه پیامبر باشم».(1)
ابر رحمت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله بر سر دوست و دشمن سایه افکنده بود و خنکای نسیم مهرورزی اش، جان بیگانه و آشنا را می نواخت. آن رسول یگانه، با دشمنان خویش نیز از سر انصاف رفتار می کرد و هرگز دشمنی های کینه توزان، آن حضرت را از مهربانی و خیرخواهی باز نداشت.
نمونه ای از رفتار کریمانه او با دشمنان را در چگونگی برخورد ایشان با اسیران جنگ بدر می توان مشاهده کرد:
«در جنگ بدر، هفتاد تن از ارتش قریش اسیر شدند. به موجب این واقعه، پیغمبر اسلام، آیین نامه ای برای اسیران جنگی وضع و سفارش کرد با اسیران به خوبی رفتار کنند. پیش از آنکه حضرت محمد صلی الله علیه و آله آیین نامه اسیران جنگی را وضع کند، هر کس سربازی را در میدان جنگ اسیر می کرد، او را ملک مطلق خود می دانست و می توانست هر گونه که میل داشت، او را به قتل برساند، حتی زنده نیز بسوزاند. حال آنکه بر اساس این آیین نامه، اسیران با پرداخت فدیه آزاد می شدند و فدیه نیز با میزان بضاعت افراد هم خوانی داشت. چون بیشتر اسیران قشون قریش، از خانواده های ثروتمند بودند، فدیه آزادی هر اسیر جنگی، چهارهزار درهم بود. هرگاه خانواده ای نتوانست آن مبلغ را بپردازد، می توانست با دادن مقداری شمشیر و نیزه، اسیر را آزاد کند.
1- ابن ابی شبیه الکوفی، المصنف، دارالفکر، 1409ه_ . ق، چ 1، ج 8، ص 484.