ماه تابان : سیری در اخلاق نبوی صلی الله علیه و آله صفحه 26

برگردان که به خداوند سوگند اگر می خواستم، خداوند کوه هایی از زر و سیم را همراهم روانه می داشت».(1)

احمد بن حنبل درباره مراتب زهد می گوید:

زهد دارای مراتبی است: مرحله نخست که کمترین حد زهد می باشد، ترک حرام است. مرتبه دوم آن، ترک حلال های غیرضروری است که شخص، خود را از برخی حلال ها بی آنکه آنها را حرام بداند، محروم می سازد تا نفس خویش را به تحمل محرومیت آنها عادت دهد که این زهد، تهذیب و تربیت نفس است. مرتبه سوم زهد که بالاترین مرتبه می باشد، آن است که گرفتاری دنیا و خواسته های مادی، او را از یاد خدا مشغول نسازد که این، زهد عارفان است.(2)

آن گاه درباره زهد پیامبر چنین می گوید:

زهد [حضرت] محمد بن عبدالله صلی الله علیه و آله حتی از این هم فراتر و والاتر بود؛ چرا که وی پیوسته در هر کاری که انجام می داد و در هر اندیشه ای که فکر خود را در آن به کار می گرفت، به ذکر و یاد خدا مشغول بود و [نیز] برای آن کار نمی کرد که حاصل کارش به خود وی بازگردد، بلکه برای آن کار می کرد که حاصلش به سود دیگران تمام شود.(3)

زهد، نه از سر محرومیت

زهد، نه از سر محرومیت

زهد حقیقی، مرتبه ای از ایمان است که در پرتو آگاهی و اراده آدمی نصیب او می شود. حال آنکه برخی از انسان ها تنها به سبب محرومیت و فراهم نبودن امکانات، زهد اختیار می کنند. به تعبیر دل نشین حضرت علی علیه السلام :

1- خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله، صص 415، 425 و 429.
2- خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله، ص 418.
3- خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله، ص 418.