- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- اشاره 9
- 1. توان مندی عقلی 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- اشاره 23
- 8. زهد 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- اشاره 41
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- 1. خوش اخلاقی 41
- اشاره 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- اشاره 73
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- اشاره 78
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- اشاره 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 6. چشم پوشی 97
- 5. انس با مردم 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- 1. آیین نبرد 110
- اشاره 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- اشاره 115
- 1. کار و تلاش 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- اشاره 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- اشاره 130
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- اشاره 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
پیش گفتار
پیش گفتار
الگوپذیری از بزرگان و کمال یافتگان، فطری انسان هاست و اگر از روی اندیشه و بینشی درست صورت گیرد، به منزله راهی میان بُر برای رسیدن به مقصود است. «یکی از نویسندگان مغرب زمین می نویسد: برای مطالعه جوانان، هیچ چیز بهتر از شرح حال بزرگان نیست؛ زیرا وجود نوابغ، نمونه مجسم کلیه فضایلی است که ما می خواهیم با پندها و دستورهای خود به فرزندان امروز تعلیم دهیم».(1)
اسلام، چون از نقش مهم و سازنده الگوها در تربیت افراد آگاه بوده است، به افراد ممتازی که موقعیت خاص اجتماعی دارند و می توانند برای دیگر افراد به عنوان الگو و سرمشق پذیرفته شوند، سفارش می کند که ابتدا رفتار و سیره خودشان را اصلاح کنند. به همین دلیل، اسلام به عالمان تأکید می کند که حتماً بنا بر علم خویش عمل کنند. عالمان بی عمل را نیز به شدت نکوهش می کند و حتی عذاب اخروی آنان را سخت تر از عذاب دیگران می داند؛ زیرا مردم، علما را بیشتر به عنوان الگو می پذیرند و از رفتارشان پیروی می کنند. اگر صالح و نیک رفتار باشند، مردم نیز صالح خواهند شد و
1- محمدرضا حکیمی، عقل سرخ، قم، دلیل ما، 1383، چ 1، ص 21.