- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- 1. توان مندی عقلی 9
- اشاره 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- 8. زهد 23
- اشاره 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- 1. خوش اخلاقی 41
- اشاره 41
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- اشاره 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- اشاره 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- اشاره 78
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- اشاره 88
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 5. انس با مردم 97
- 6. چشم پوشی 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- 1. آیین نبرد 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- اشاره 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- اشاره 115
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- 1. کار و تلاش 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- اشاره 123
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- اشاره 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- اشاره 143
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
عفو و گذشت، دوام حکومت حاکم را نیز تضمین می کند و به فرموده رسول گرامی اسلام:
عَفْوُ الْمُلُوکِ بَقاءُ الْمُلْکِ.(1)
گذشت پادشاهان، سبب پایندگی پادشاهی است.
البته نباید از نظر پنهان داشت که آنجا که عفو و بخشش، به گستاخی فرد خطاکار در انجام لغزش ها می انجامد و به شخص بزهکار، اطمینان خاطر می بخشد، آموزه های دینی، چنین گذشتی را اجازه نمی دهند.
4. مهرورزی و احسان به مردم
4. مهرورزی و احسان به مردم
شخصی بر رسول خدا صلی الله علیه و آله وارد شد و از ایشان خواست به او توصیه ای کند.حضرت فرمود:
تو را سفارش می کنم که برای خدا شریک قرار ندهی؛ اگر چه در آتش بسوزی و شکنجه شوی. پدر و مادرت را نیز آزار مکن و به آنان نیکی کن؛ زنده باشند یا مرده. آنچه اضافه داری، در اختیار برادر دینی ات بگذار. در برخورد با برادر مسلمانت گشاده رو باش. به مردم اهانت مکن و باران رحمتت را بر آنان ببار. مردم را نیز به اسلام دعوت کن. بدان که هر کارگشایی تو، ثواب آزاد کردن بنده را دارد، بنده ای که از فرزندان یعقوب است.(2)
پیامبر گرامی اسلام، مظهر مهرورزی و احسان به خلق خدا بود. خداوند در بیان این ویژگی آن حضرت می فرماید:
1- بحارالانوار، ج 77، ص 168.
2- بحارالانوار، ج 77، ص 136.