- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- اشاره 9
- 1. توان مندی عقلی 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- اشاره 23
- 8. زهد 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- اشاره 41
- 1. خوش اخلاقی 41
- اشاره 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- اشاره 73
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- اشاره 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- اشاره 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 5. انس با مردم 97
- 6. چشم پوشی 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- 1. آیین نبرد 110
- اشاره 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- 1. کار و تلاش 115
- اشاره 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- اشاره 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- اشاره 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- اشاره 143
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
تو را بدانچه توان آن را نداری، موظف نکرده است. پیامبر که نمی خواست کسی میان او و سرشت خدایی سخاوتش فاصله افکند، از گفته این شخص ناخشنود شد. در این هنگام، یکی از یاران آن حضرت که این ناخشنودی را در چهره آن حضرت دید، گفت: ای رسول خدا! انفاق کن و در پیشگاه خداوند، از تنگ دستی نترس! پیامبر در پی این سخن، تبسم کرد و آثار شادمانی در چهره اش پدیدار شد و آن گاه فرمود: «من به همین کار امر شده ام».(1)
«اصول اخلاقی امروز ما، سؤال به معنای گدایی را ننگ می داند و متکدی را یک عضو نالایق جامعه به حساب می آورد. امروز مردم عقیده دارند کسی که گدایی می کند، یا آن قدر تنبل است که نمی خواهد دنبال هیچ کار برود یا آنکه عادت های نکوهیده و عیب های بزرگ، مانع از کار کردن اوست. چهارده قرن پیش از این، در عربستان، گدایی ننگ بود و کسی در آن کشور گدایی نمی کرد و با اینکه بیشتر مردم، کم توان مالی بودند، گدایی رواج نداشت. با این حال، برخی پیشامدها مردم را مجبور می کرد از دیگران کمک بخواهند. وقتی راهزنان، مسافری را در بیابان برهنه می کردند، او ناگزیر بود سؤال کند و از دیگران درخواست کمک کند. وقتی سیل، قریه ای را ویران می ساخت و هستی سکنه قریه از میان می رفت، سکنه بلازده چاره ای نداشتند جز اینکه از دیگران درخواست کمک کنند. به هر حال، محمد صلی الله علیه و آله حتی پیش از اینکه
1- نک: خاتم پیامبران صلی الله علیه و آله، صص 376_378.