- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- اشاره 9
- 1. توان مندی عقلی 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- اشاره 23
- 8. زهد 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- اشاره 41
- 1. خوش اخلاقی 41
- اشاره 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- اشاره 73
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- اشاره 78
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- اشاره 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 5. انس با مردم 97
- 6. چشم پوشی 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- 1. آیین نبرد 110
- اشاره 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- اشاره 115
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- 1. کار و تلاش 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- اشاره 123
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- اشاره 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- اشاره 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
به پیغمبری مبعوث شود، به سائلان کمک می کرد و نمی گذاشت آنها محروم بروند و اگر نمی توانست کمکی به آنها بکند، چون مردی خون گرم و خوش مشرب و متبسم بود، به گونه ای با آنها صحبت می کرد که تهی دستان بدون رنجش، از وی جدا می شدند. به همین دلیل، در آیه دهم سوره ضحی در قرآن، تأکید شده است که با سائلان به خوبی رفتار کنید».(1)
6. خیرخواهی
6. خیرخواهی
خیرخواه انسان ها بودن، از وظایف و برترین ویژگی های پیامبران الهی علیهم السلام به ویژه رسول خاتم صلی الله علیه و آله بوده است. دغدغه اصلی فرستادگان خدا، خوش بختی و کمال بشر بوده است و در این میان، حتی برای دشمنان خویش نیز آرزوی هدایت و سعادت می کردند.
در این باره سخنی زیبا از شمس تبریزی برجاست، آنجا که می گوید:
انسان کامل، خودخواه نیست، دیگرخواه است، غم خوار عالم است. او خود را در برابر مردمان، مسئول می پندارد. در خود برای آنان، احساس پیام و رسالت، وظیفه رهنمونی، هم بستگی، اخطار، دست گیری، دل جویی و راهبری می کند. انسان کامل، می خواهد هشیاری دهد، بی خبران را بیاگاهاند، ناپختگان را از خامی به بلوغ و کمال رهنمون شود. از این روی، انسان کامل، خودساز و دیگرپرور است. او حتی در برابر ناسپاسی و حق ناشناسی مردمان و نیز در برابر آزار آنان، هم چنان بلکه بیش از هر هنگام، غم خوار ایشان است.(2)
1- نک: کنستان ویرژیل گئورکیو، محمد صلی الله علیه و آله، پیغمبری که از نو باید شناخت، ترجمه: ذبیح الله منصوری، تهران، زرین، 1383، چ 13، ص 67 .
2- نک: ناصرالدین صاحب الزمانی، خط سوم، تهران، عطایی، 1382، چ 18، صص 596 _ 598.