- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- 1. توان مندی عقلی 9
- اشاره 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- 8. زهد 23
- اشاره 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- اشاره 41
- 1. خوش اخلاقی 41
- اشاره 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- اشاره 73
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- اشاره 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- اشاره 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 6. چشم پوشی 97
- 5. انس با مردم 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- اشاره 110
- 1. آیین نبرد 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- 1. کار و تلاش 115
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- اشاره 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- اشاره 123
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- اشاره 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- اشاره 143
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
پیامبر، خوش اخلاق ترین مردم بود. برادر کوچکی داشتم که تازه او را از شیر گرفته بودند. من از وی نگه داری می کردم و کنیه او، ابوعمیر بود. آن حضرت همین که او را می دید، می فرمود: از شیر گرفتن، چه بر سرت آورده است؟ و آن حضرت، خود نیز با او بازی می کرد.(1)
در حدیثی نقل شده است:
پیامبر اسلام، عبدالله و عبیدالله و دیگر فرزندان عباس را فرا می خواند و آنان در آن زمان کودکانی بودند که بازی می کردند. آن گاه آن حضرت می فرمود: هر کس زودتر نزد من آید، پاداش او چنین و چنان است. کودکان به صورت مسابقه به سوی آن حضرت می دویدند. رسول خدا صلی الله علیه و آله آنان را در آغوش می گرفت و می بوسید و گاهی آنان را بر مرکب خود سوار می کرد و بر سر بعضی دست نوازش می کشید.(2)
هم بازی شدن بزرگان با کودک، افزون بر اینکه او را غرق لذت و شادی می کند و بر صمیمیت میانشان می افزاید، اعتماد به نفس و احساس ارزشمندی را در کودک تقویت می کند. همچنین هنگام بازی، بسیاری از نکته های اخلاقی را می توان به طور مستقیم و غیرمستقیم به کودک آموخت و این، فرصت مناسبی است که نباید آن را از دست داد.
«روزی پیامبر برای شرکت در نماز جماعت، راهی مسجد بود. در راه، کودکانی را دید که سرگرم بازی بودند. آنها با دیدن پیامبر از بازی دست کشیدند و به سوی او شتافتند. حضرت نیز با محبت و مهربانی، از آنان
1- صحیح بخاری، ج 8، ص 37.
2- مجمع الزوائد، ج 9، ص 285.