- دیباچه 1
- پیش گفتار 5
- اشاره 9
- 1. توان مندی عقلی 9
- فصل اول: اخلاق فردی 9
- 2. میانه روی 11
- 3. آراستگی ظاهر 13
- 4. عاقبت اندیشی و محکم کاری 16
- 5. عبادت عاشقانه 17
- 6. حیا 19
- 7. توبه و آمرزش خواهی 21
- اشاره 23
- 8. زهد 23
- زهد، نه از سر محرومیت 26
- 9. کم گویی و سکوت 28
- 10. گفتار سنجیده (فصیح و بلیغ سخن گفتن) 31
- 11. صبر و خویشتن داری 33
- 12. هیبت و عظمت 38
- اشاره 41
- 1. خوش اخلاقی 41
- فصل دوم: اخلاق اجتماعی 41
- اشاره 41
- الف) حکایتی از حسن خلق پیامبر 43
- ب) آثار حسن خلق در بیان نبوی 44
- 2. فروتنی 46
- 3. گذشت 51
- 4. مهرورزی و احسان به مردم 56
- 5. سخاوت 62
- 6. خیرخواهی 65
- 7. خواهش نکردن از دیگران 66
- 8. نرمی و مدارا 67
- 9. هشدار به ثروت مندان 69
- 10. توجه به همسایگان 70
- 1. پاس داشت مقام پدر و مادر 73
- اشاره 73
- فصل سوم: اخلاق خانوادگی 73
- 2. توجه به جایگاه بانوان 75
- 3. نیکورفتاری با کودکان 78
- الف) رفتار ظریفانه با کودکان 78
- اشاره 78
- ب) شخصیت دهی به کودکان 79
- ج) کودکانه بودن با کودکان 81
- د) بازی با کودکان 82
- ه) عدالت در برخورد با کودکان 85
- 1. پیوند اجتماعی میان مردم 88
- اشاره 88
- فصل چهارم: اخلاق اجتماعی و حکومتی 88
- 2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها 90
- 3. رعایت حقوق دیگران 93
- 4. مشارکت در مشکلات مردم 95
- 5. انس با مردم 97
- 6. چشم پوشی 97
- 7. عدالت خواهی و عدالت گری 100
- 8. مبارزه با خرافه 105
- 9. جوان مردی و ستم ستیزی 106
- اشاره 110
- 1. آیین نبرد 110
- فصل پنجم: اخلاق نظامی 110
- 2. رفتار شایسته و جوان مردانه با اسیران 112
- فصل ششم: اخلاق اقتصادی 115
- 1. کار و تلاش 115
- اشاره 115
- 2. کار و تقویت عزت نفس 117
- 3. کار کن و از دیگران درخواست مکن 119
- 4. پاداش کار: هم نشینی با پیامبران الهی علیهم السلام 120
- 5. کوشش بیهوده بهْ از خفتگی 122
- 1. نگه داری محیط زیست 123
- فصل هفتم: اخلاق زیست محیطی 123
- اشاره 123
- 2. درخت کاری 126
- 3. سرور و نشاط، ارمغان طبیعت سبز 128
- 1. تشویق مسلمانان به دانش اندوزی 130
- فصل هشتم: اخلاق علمی 130
- اشاره 130
- 2. مقام دانش از دیدگاه رسول اکرم صلی الله علیه و آله 132
- 3. دانش، ضامن دنیا و آخرت 135
- 4. فراگیری دانش از همگان 135
- 5. بزرگ داشت مقام عالمان 138
- 6. رمز برتری عالم بر عابد از زبان نبی 139
- 7. عمل به علم 142
- 1. اهتمام به علم پزشکی 143
- فصل نهم: اخلاق پزشکی 143
- اشاره 143
- 2. ادب تغذیه 144
- 3. پرهیز از پرخوری 145
- 4. تشویق بیماران به مراجعه به پزشک 146
- 5. رابطه سلامت جسم با سلامت روح 147
- کتاب نامه 149
2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها
2. احیا و بزرگ داشت ارزش ها
جایگاه ارزش های اخلاقی و انسانی تا آنجاست که بعثت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله، به انگیزه حفظ و ترویج آن شکل گرفته است. رسول الله صلی الله علیه و آله در این باره می گوید: «اِنَّما بُعِثْتُ لاُِتِمَّمَ مَکارِمَ الاَْخْلاقِ؛ همانا مبعوث شدم تا مکارم اخلاق را به اتمام برسانم».(1)
این ارزش های مقدس، با فطرت آدمیان هماهنگ است و بدین ترتیب، همه انسان ها و مکتب ها، احترام و پذیرش آنها را بر خود سزاوار دیدند. نبی مکرم اسلام افزون بر آنکه در راه احیای این ارزش ها می کوشید، بر صاحبان این فضیلت ها نیز احترام فراوانی می گذاشت.
امیرمؤمنان، علی علیه السلام می فرماید:
وقتی اسیران قبیله طی را آوردند، زنی در میان آنها به پیامبر عرض کرد: به مردم بگو مزاحم من نشوند و با من خوش رفتاری کنند؛ زیرا من دختر رئیس قبیله هستم و پدرم، کسی بود که به عهد و پیمان ها وفادار می ماند، اسیران را آزاد و گرسنگان را سیر می کرد، به همه سلام می داد و هرگز نیازمندی را از خود نمی راند. من، دختر حاتم طایی هستم. پیامبر با شنیدن این سخنان فرمود: این صفاتی که گفتی، نشانه ها و اوصاف مؤمنان حقیقی است. آن گاه افزود: او را رها کنید و کسی مزاحمش نشود؛ زیرا پدرش، کسی بوده که مکارم اخلاق را دوست داشته است و خدا مکارم اخلاق را دوست دارد.(2)
1- میزان الحکمه، ج 3، ص 149.
2- محجه البیضاء، ج 4، ص 122.