تفسیر نمادهای دینی صفحه 18

ص:19

ذهنی ایجاد می­کنند، بلکه بیشتر به این قضیه می­پردازند که آنها چگونه در طول کنش متقابل به گونه عام و اجتماعی شدن به گونه خاص، این معانی و نمادها را یاد می­گیرند.

انسان­ها نمادها و معانی را در طول کنش متقابل اجتماعی فرامی­گیرند. آنها در برابر نشانه­ها، بدون تفکر، واکنش نشان می­دهند، ولی در برابر نمادها، به شیوه­ای متفکرانه، واکنش نشان می­دهند.

نظریه پردازان «کنش متقابل نمادین»، زبان را نظام گسترده­ای از نمادها می­دانند. واژه­ها نمادند؛ زیرا به ­جای چیزهای دیگر به کار برده می­شوند. واژه ها همه نمادهای دیگر را امکان­پذیر می­سازند. اعمال، اشیا و چیزهای دیگر، تنها برای آن وجود و معنا دارند که می­توان آنها را از راه کاربرد واژه­ها توصیف کرد.

نمادها از این جهت تعیین­کننده­اند که به انسان­ها اجازه می­دهند تا به شیوه­هایی انسانی عمل کنند. انسان­ها به دلیل وجود نمادها «در برابر واقعیتی که خودش را نشان می­دهد، به صورت انفعالی واکنش نشان نمی­دهند، بلکه جهانی را که در آن عمل می­کنند، فعالانه ایجاد و باز ایجاد می­کنند.» نمادها به طور عام و زبان به طور خاص، افزون بر این فایده کلی، چندین کارکرد خاص دیگر نیز برای کنش گر دارند:

1. نمادها انسان­ها را قادر می­سازند که از طریق نام­گذاری، طبقه بندی و یادآوری چیزهایی که در جهان با آنها روبه­رو می­شوند، با جهان مادی و اجتماعی برخورد کنند. بدین شیوه، انسان­ها می­توانند جهان را که در غیراین صورت آشفته بازاری خواهد بود، سامان دهند. زبان به انسان­ها اجازه می­دهد تا به گونه­ای کارآمدتر پدیده­های گوناگون را نام­گذاری، طبقه­بندی و یادآوری کنند. البته این کارآمدی زبان، زمانی آشکار می­گردد که با انواع نمادهای دیگر مثل نقش­ها و تصویرها مقایسه شود.