تفسیر نمادهای دینی صفحه 20

ص:21

کنش و واکنش

مسئله اصلی مورد علاقه نظریه پردازان کنش متقابل نمادین، تأثیر معانی و نمادها بر کنش و کنش متقابل بشری است. در اینجا بد نیست از تمایزی که مید میان رفتار آشکار و رفتار پنهان قائل شده بود، بهره بگیریم. «رفتارپنهان» همان فراگرد تفکر است که معانی و نمادها را دربرمی­گیرد. «رفتار آشکار»، رفتاری است­که یک کنش گر در عمل انجام می­دهد. برخی رفتارهای آشکار، دربرگیرنده رفتار پنهانند (مانند رفتار خو کرده و یا واکنش­های بدون تفکر در برابر محرک­های خارجی). به هر روی، بیشتر رفتارهای انسانی مستلزم هر دو نوع رفتارند. رفتار پنهان برای نظریه پردازان کنش متقابل نمادین بیشترین اهمیت را دارد؛ حال ­آنکه رفتار آشکار برای نظریه پردازان تبادل یا بیشتر رفتارگرایان سنتی، اهمیت بیشتری دارد.

معانی و نمادها، به کنش اجتماعی انسان (که به کنش گر واحد مربوط است) و کنش متقابل اجتماعی او (که دو یا چند کنش گر را به کنش متقابل اجتماعی می­کشاند)، ویژگی­های متمایزی می­بخشند. کنش اجتماعی، همان کنشی است که افراد به واسطه آن، «با دیگران به گونه ذهنی کنش برقرار می­کنند». به عبارت دیگر، انسان­ها در زمان انجام دادن یک کنش، می­کوشند تأثیر آن را بر دیگر کنش گران درگیر بیازمایند. بیشتر انسان­ها به کنش­های بی­تفکر و خو کرده دست می­زنند، ولی توان درگیر شدن در کنش اجتماعی را نیز دارند.

انسان­ها در فراگرد کنش متقابل اجتماعی، به گونه ای نمادین معناهایی را به دیگران انتقال می­دهند. دیگران این نمادهای معنادار را تفسیر می­کنند و بر پایه تفسیر­شان از این نمادها، واکنش نشان می­دهند. به عبارت دیگر،