تفسیر نمادهای دینی صفحه 40

ص:41

1- [1] . منوچهر محسنی، جامعه شناسی عمومی، چ9، تهران، ص 539.
2- [2] . عباس سعیدی رضوانی، بینش اسلام و پدیده های جغرافیایی، ص 38.
3- [3] . نک: ابن خلدون، مقدمه، صص24-27؛ اصغر فتحی، مقاله «منبر یک رسانه عمومی در اسلام»، مجله مسجد، ش 12، ص 14.

نیکوکاری، بالابردن نیروی معنویت، اعتلای کلمهالله، تأیید حق و مبارزه با باطل و نابودی آن دارد».(1)

سوم _ محراب

از دیگر عناصر مسجد، محراب است که به معنای محل مبارزه و جنگ و جهاد با شیطان و نفس اماره است. محلی است که امام جماعت در پیشاپیش جماعت به اقامه نماز می ایستد و با تکبیره الاحرام، تمام دل­بستگی­های مادی و دنیایی را به پشت سر می­اندازد و با ندای الله­اکبر، خود و جماعت اقتداکننده را به میدان این کارزار که جهاد اکبر است، وارد می­کند. محراب برخلاف منبر که ماهیت سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و مذهبی دارد، تنها ماهیت مذهبی و معنوی دارد. در این­جا، تنها مخلوق با خالق ارتباط برقرار می کند.

محراب را در گوشه ای از شبستان مسجد، رو به قبله مسلمانان که همان بیت الله الحرام است، بنا می­کنند. این بخش معمولاً تجلّی گاه زیباترین هنرهای معماری است و انواع گچ­بری و کاشی­کاری، مقرنس، اسلیمی و... در آن به کار می رود.(2)

چهارم _ مِئذنه (مناره)

مِئذنه یا مناره، جایگاهی برای اعلام مراسم مذهبی به ویژه اذان گفتن به ­منظور اقامه نمازهای واجب است. مناره مسجد، برجی بلند است که بالای آن، مکانی سرپوشیده برای ایستادن مؤذن تعبیه شده است. ازجمله کارکردهای این بنا آن بود که هر کس از هر گوشه ای که به شهر وارد می شد با دیدن مناره (به ­ویژه مناره­های مسجد جامع) می توانست مسیر رسیدن به مرکز شهر را بپیماید.