تفسیر نمادهای دینی صفحه 54

ص:55

هنگامی که جبرئیل به دستور خدای تعالی برای توبه آدم به سوی وی آمد، «وی را تا نزد (مکان) خانه کعبه برد. سپس ابری آمد و بر آنها سایه افکند. جبرئیل به آدم فرمود به پای خود جایی را که ابر بر آن سایه افکنده بود، خط بکشد.»(1) «کعبه به این دلیل «کعبه» نامیده شده که وسط و میان دنیاست»(2) همان گونه که از پیامبراکرم (ص) نقل است و در خبری دیگر آمده است که(3) «وجه تسمیه کعبه به این نام، آن است که چهارگوش و مربع است» به دلیل آنکه به محاذات «بیت المعمور» در آسمان دنیاست و آن نیز به محاذات «ضُراح» در آسمان چهارم است و آن هم به محاذات «عرش» الهی است که مربع و چهارگوش است؛ زیرا کلماتی که دین اسلام بر مبنای آنها استوار گردیده است، چهارتاست». (4) نیز گفته­اند هر چیزی که بلند شود، مکعب است و ازهمین رو، کعبه بدین نام خوانده شده است.

بنا بر اقتضای سازگاری و هماهنگی (کعبه با نظام خلقت)، پایه­ها و قاعده­های خانه کعبه این­گونه ساخته شده است: دو پایه آن، شرقی است؛ یعنی رکنی که حجرالاسود در آن قرار دارد و از سمت مشرق به جانب قطب شمال است و «رکن یمانی» که آن نیز از سمت مشرق به جانب قطب جنوب است. دو پایه آن هم، غربی است؛ یکی «رکن شامی» است که از سمت مغرب به جانب قطب شمال است و دیگری «رکن مغربی» است که از همان جهت مغرب به جانب قطب جنوب است. ازاین رو، اگر خانه کعبه همانند یک شخص انسان فرض شود یا کسی که در کنار خانه قرار می­گیرد، رو به سوی شمال که معمولاً آبادانی در آن جهت بیشتر است، منظور گردد؛ در این