- پیش گفتار 1
- فصل اول: معیار دوستی و دشمنی 6
- اشاره 6
- 1. توحید، تنها معیار دوستی و دشمنی 7
- اشاره 7
- الف) ارزش گذاری انسان ها بر اساس حب و بغض الهی 10
- اشاره 10
- یک _ حدیث ثقلین 12
- دو _ حدیث غدیر 13
- ب) ارزش گذاری اشیا 15
- ج) ارزش گذاری مفاهیم 17
- د) ارزش صلح و جنگ 22
- ه) ارزش زندگی انسان ها 26
- اشاره 28
- الف) ملیت، نژاد و روابط خویشاوندی 28
- 2. معیارهای دروغین دوستی و دشمنی 28
- ب) مال و ثروت 33
- ج) بدعت ها و سنت های خرافی 37
- د) فرقه گرایی 40
- 1. آشکار شدن حب و بغض در میدان عمل 42
- اشاره 42
- فصل دوم: آثار دوستی با خداوند 42
- 2. اتحاد و هم بستگی فرا زمانی و فرا مکانی 43
- 3. برخورداری از حمایت الهی 47
- 4. آرزوی مرگ و دیدار خداوند 47
- 5. استواری در دین 48
- 6 . پذیرش حکم خدا نسبت به خود و خویشان 50
- 7. اصلاح جامعه در سایه دوستی با خدا و پیروی از او 51
- 8 . شدت گرفتاری های مؤمن 53
- 9. تحقق اراده الهی به دست مؤمن 54
- 10. اثر ایمان و عمل صالح در جلب محبت 55
- فصل سوم: قلمرو دوستی و دشمنی 57
- اشاره 57
- 1. روابط اجتماعی مسالمت آمیز با غیرمسلمانان 59
- اشاره 59
- الف) اجیر کردن مشرک 59
- اشاره 60
- د) مصالحه با کافران و اهل کتاب 60
- ب) عاریه گرفتن سلاح از مشرک 60
- ج) قرض گرفتن از غیرمسلمانان 60
- یک _ پیمان صلح با سه قبیله یهودی ساکن مدینه 61
- سه _ قرارداد صلح با مسیحیان نجران 62
- دو _ پیمان صلح با اهل فدک 62
- پنج _ صلح حدیبیه 63
- چهار _ قرارداد صلح در جریان جنگ تبوک 63
- اشاره 64
- ه_) عقد تأمین 64
- یک _ امان دادن سفیران و پیک های قریش در جریان مذاکره ها 65
- سه _ امان عمومی در جریان فتح مکه 65
- دو _ امان دادن به هیئت های نمایندگی قبایل مختلف 65
- و) پرداخت های مالی به غیرمسلمانان 66
- الف) توجه به نیکی های دشمن 68
- 2. اعتدال در دوستی و دشمنی 68
- اشاره 68
- ب) رعایت اخلاق در جنگ 69
- ج) پرهیز از غلو نسبت به دوستان 71
- 1. منطق وجدال احسن 73
- فصل چهارم: شیوه های جلب دوستی 73
- اشاره 73
- 2. بردباری و گذشت 74
- 4. هدیه و احسان به دشمن 77
- 3.تأکید بر نیکی ها و فضیلت های طرف مقابل 77
- 6 . مدارا و توجه به ظرفیت مخاطب 79
- 5. زیر نظر داشتن افراد بااستعداد 79
- اشاره 84
- الف) شیوه های برخورد منافقان با پیامبر اسلام 84
- یک _ ضعیف کردن روحیه مردم 84
- 1. دشمنان دوست نما 84
- فصل پنجم: دشمنان امت اسلامی 84
- اشاره 84
- دو _ تحریک و برانگیختن دشمنان اسلام 85
- چهار _ شبهه افکنی 86
- سه _ ایجاد پایگاه های مذهبی در برابر پایگاه رسول خدا صلی الله علیه و آله 86
- اشاره 87
- ب) شیوه های برخورد رسول خدا صلی الله علیه و آله با منافقان 87
- یک _ شدت عمل 88
- دو _ مدارا 89
- سه _ افزایش سطح آگاهی جامعه 90
- 2. خواص منحرف جامعه 91
- 3. بدعت گذاران و دروغ پردازان 91
- 4. ترویج کنندگان فساد 92
- اشاره 92
- پیروزی نهایی دوستان خدا بر دشمنان 95
- فصل ششم: همراه با برنامه سازان 97
- کتاب نامه 103
جنبه های مثبت و فضیلت های اخلاقی دشمنان خویش را می ستود. علامه مجلسی نقل می کند:
در یکی از نبردها، رسول خدا صلی الله علیه و آله با اصحاب از مدینه خارج شدند. اصحاب گفتند: یا رسول الله! بنی ضمره نزدیک ما هستند و ما از اینکه در غیابمان به مدینه هجوم آورند یا با قریش علیه ما همکاری کنند، در هراسیم. خوب است اول به آنان حمله بریم. بنی ضمره در آن روزگار با رسول خدا صلی الله علیه و آله در صلح به سر می بردند. حضرت در پاسخ اصحاب خود با اشاره به نیکی های بنی ضمر، فرمود: «هرگز! آنان نیکوکارترین عرب نسبت به والدین و صله رحم کننده ترین عربند و پیش از همه به عهد خود وفادارند.»(1)
از اینجا روشن می شود که رفتار رسول خدا صلی الله علیه و آله با دشمنان براساس اعتدال و به دور از زیاده روی بود و همواره خوبی های آنان را در نظر داشت.
ب) رعایت اخلاق در جنگ
رسول خدا صلی الله علیه و آله همیشه حتی در جنگ ها نیز به اخلاق پای بند بود. از مصداق های این ویژگی، واقعه ای است که در جنگ بدر روی داد و در آن، مسلمانان زودتر به چاه های بدر رسیدند و در کنار نزدیک ترین چاه موضع گرفتند. پس حوضچه ای ساختند و آن را از آب پر کردند و بقیه چاه ها را پر کردند. به تصریح _ابن اسحاق_ هنگامی که قریش خواستند آب بنوشند، رسول خدا صلی الله علیه و آله اجازه داد و آنها آزادانه آب برداشتند.(2)
1- [1] . نک: بحار الانوار، ج 20، ص 305؛ المیزان، ج 5، ص 54.
2- [2] . ابن ابی الحدید، شرح نهج البلاغه، 20 جلد، قم، کتابخانه آیت الله العظمی مرعشی نجفی، چ 1، ج1، ص23.