سیری در مرثیهی عاشورایی صفحه 10

صردر

ابومنصور علي بن حسن بن فضل معروف به صردر، به سال 565 ه.ق.در راه خراسان وفات يافت.1. واسمعهم مواعظه فقالوا سمعنا يا حسين و قد عصينا2. فألفوا قوله حقا و صدقا و ألفي قولهم كذبا و مينا3. و تسبي المحصانا الي زيد كان له علي المختار دينا [91] .1. (امام حسين عليه‌السلام) پندهايش را به گوش آنها رسانيد ولي آنهاگفتند كه سخنانت را شنيديم اما عصيان مي‌كنيم.2. آنها فهميدند كه سخنان او حق و درست او و او هم مي‌دانست كه حرف آنان كذب و نادرست است.3. زنان اهل بيت عليهم السلام را اسير كرده به سوي يزيد بردند. گويي پيغمبر صلي الله عليه و آله به يزيد بدهي و ديني دارد. [ صفحه 88]

سعيد بن مكي نيلي

سعيد بن احمد بن مكي نيلي، از ادباي مشهور شيعه در اواسط قرن ششم است كه در بغداد مي‌زيسته، او حدود 100 سال عمر كرده و به سال 565 ه.ق.درگذشته است.1. أبكي عليه و لو ان البكاء علي سوي بني أحمد المختار ما خلقا2. تالله كم قصموا ظهرا لحيدرة و كم بروا للرسول المصطفي عنقا3. والله ما قابلوا بالطف يومهم‌الا بما يوم بدر فيهم سبقا [92] .1. براي او (امام حسين عليه‌السلام) گريه مي‌كنم زيرا گريه فقط براي فرزندان پيامبر آفريده شده است.2. سوگند به خدا كه چه بسيار پشت حيدر را شكستند و چه بسيار سر رسول مصطفي صلي الله عليه و آله را از بدن جدا كردند.3. سوگند به خدا كه جنگ روز طف فقط به خاطر انتقام روز بدر بود. [ صفحه 89]

فقيه عماره يماني

نجم الدين ابومحمد عماره بن حسين حكمي يمني، از فقهاي شيعه‌ي اماميه بوده است. بعد از انقراض خلافت فاطميان در مصر، براي آنها مرثيه سروده و در سال 569 ه.ق.در مصر كشته شده است.1. و قعودهم في رتبة نبوية لم يبنها لهم ابوسفيان‌2. حتي أضافوابعد ذلك انهم أخذوا بثأر الكفر في الايمان [93] .اگر اين كلمه را به صورت «ايمان» بخوانيم معني بيت چنين مي‌شود:تا اين كه بعد از آن و بنابر سوگندهاي قبي خود و پيمانهايي كه بسته بودند خونبهاي كفر را گرفتند.@1. در جايگاه پيغمبر صلي الله عليه و آله نشستند در حاليكه اين مرتبت از پدرشان ابوسفيان به آنها نرسيده بود.2. تا اينكه بعد از آن، خونبهاي كفر را از ايمان گرفتند. [ صفحه 90]

ابن الصيفي

شهاب الدين ابوالفوارس سعد بن محمد تميمي، فقيهي عالم و شاعري اديب بوده و گفته‌اند كه او داناترين فرد نسبت به اشعار و اختلاف لغات عرب بوده است. او به سال 574 ه.ق.در بغداد وفات يافته و در مقابر قريش دفن شده است.1. ملكنا فكان العفو منا سجية فلما ملكتم سال بالدم أبطح‌2. و حللتم قتل الأساري و طالما غدونا عن الأسري نعف و نصفح‌3. فحسبكم هذا التفاوت بيننا و كل اناء بالذي فيه ينضح [94] .1. هنگامي كه ملك به دست ما افتاد، روش ما عفو و بخشايش بود و چون شما به قدرت رسيديد، خون ما را چون سيل جاري كرديد.2. و كشتن اسيران را حلال شمرديد در حاليكه ما اسيران شما را مي‌بخشيديم و آنها را آزاد مي كرديم.3. همين قدر تفاوت ميان ما و شما بس. آري هر چه در ظرف باشد همان به بيرون مي‌تراود. [95] . [ صفحه 91]

ابن معلم واسطي

ابوالغنائم نجم‌الدين محمد بن علي بن فارس واسطي معروف به ابن‌معلم، از اهالي قريه‌ي هرث در نزديكي واسط بوده و به سال 592 ه.ق.در همان قريه درگذشته است.1. اما اميرالمؤمنين فذكره في محكم التنزيل ذكر أرفع‌2. من قال فيه محمد أقضاكم بعدي و أعملكم علي الاروع‌3. حفظوا عهود الغدر فيم بينهم و عهود أحمد يوم خم ضيعوا4. قتلوا بعرصة كربلا اولاده و لهم بغفران المهيمن مطمع‌5. منعوا ورود الماء آل محمد و غدت ذئاب البر منه تكرع‌6. آل الضلال بنو أمية شرع فيه و و سبط الطهر أحمد يمنع‌7. لهفي له والخيل تعلو صدره والرأس منه علي الاسنة يرفع [96] .1. نام اميرالمومنين در قرآن نامي رفيع است.2. كسي كه محمد صلي الله عليه و آله درباره‌ي او گفته است: بهترين قاضي و داناترين عالم و پرهيزگارترين فرد پس از من، اوست.3. آنها پيمانهاي مكر را در ميان خود حفظ كردند و عهدهاي روز غدير خم را با پيامبر صلي الله عليه و آله تباه كردند.4. در عرصه‌ي كربلا، اولاد او را كشتند در حاليكه از خدا آمرزش مي‌طلبيدند.5. فرزندان محمد صلي الله عليه و آله را از دستيابي به آب بازداشتند و در همان حال گرگهاي بيابيان از آن آب سيراب مي‌شدند.6. گروه گمراه بني‌اميه آب مي‌نوشيدند و نواده‌ي پاك احمد صلي الله عليه و آله از آن آب ممنوع بود.7. دلم بر او مي‌سوزد كه اسبها بر سينه‌ي او تاختند و سرش بر نيزه بلند شد. [ صفحه 92]