سیری در مرثیهی عاشورایی صفحه 21

حسن محمود امين

سيد حسن بن سيد محمود بن سيد علي، به سال 1299 ه.ق. در قريه‌ي عيترون در لبنان به دنبا آمد و به سال 1368 ه.ق. در بيروت بدرود حيات گفت و نعش او را به قريه‌اي در بلاد جبل عامل بردند كه اواخر عمر در آنجا مي‌زيست. وي عالمي فاضل و فقيهي دانشمند و تيز فهم بوده و شعرش مقام والايي دارد.1. وردوا علي الهيجاء ورود الهيم ورأوا عظيم الخطب غير عظيم‌2. و تنازعوا كأس المنية بينهم في غير ما لغو و لا تأثيم‌3. يتسابقون الي الهجوم كأنهم خلقوا ليوم تسابق و هجوم‌4. يستعجلون البذل قبل اوانه و يسارعون لدعوة المظلوم‌5. وجدوا الحيات مع الهوان ذميمة و الموت في العلياء غير ذميم‌6. و تقدموا للموت قبل امامهم و لقد يجوز تقدم المأموم [177] .1. آنها مانند شتران تشنه كه به سوي آب مي‌تازند، به ميدان نبرد تاختند و بلاي بزرگ را ناچيز ديدند.2. بي‌شائبه گناه و بيهودگي، در گرفتن و نوشيدن جام مرگ بر يكديگر پيشي گرفتند.3. در حمله به دشمن بر يكديگر پيشي مي‌گرفتند. گويي خداوند آنها را براي روز مسابقه و حمله آفريده است.4. براي دادن جانشان قبل از رسيدن اجل، شتاب داشتند و هر گاه مظلومي آنها را مي‌خواند، زود به كمك او مي‌شتافتند. [ صفحه 156] 5. زندگي همراه با خواري و ذلت به نظر آنها ناپسند بود تا سرانجام‌مرگ با سربلندي را پسنديدند.6. براي رسيدن به مرگ، جلوتر از امام خود قرار گرفتند، زيرا گاهي تقدم مأموم بر امام جايز است. [ صفحه 157]

عبدالحسين ازري

اين شاعر توانا كه به سال 1298 ه.ق. در بغداد متولد شده از آزادي‌خواهان عراق بود. او نخستين روزنامه را در حمايت از حقوق اعراب منتشر كرد و مدتها در زندان گذرانيد.او به سال 1374 ه.ق. در بغداد درگذشت و در نجف دفن شد.1. ما كان للاحرار الا قدوة بطل توسد في الطفوف قتيلا2. و تعشق الاحرار سنتك التي لم تبق عذرا للشجا مقبولا3. قتلوك للدنيا و لكم لم تدم لبني اميه بعد قتلك جيلا4. حملت (بصفين) الكتاب رماحهم ليكون رأسك بعده جيلا5. يدعون باسم (محمد) و بكربلا دمه غدا بسيوفهم مطلولا6. ما أبخس الدنيا اذا لم تستطع ان توجد الدنيا اليك مثيلا7. بسمائك الشعراء مهما حلقوا لم يبلغوا من الف ميل ميلا [178] .1. قهرماني كه در سرزمين طف مقتول شد، نمونه‌اي براي آزادگان بود.2. (اي حسين عليه‌السلام) آزادگان شيوه و سنت تو را عاشقانه دوست دارند. سنتي كه عذري براي كسي باقي نگذاشت.3. بني‌اميه شما را براي دنيا كشتند ولي بعد از شما، دنيا حتي به اندازه‌ي يك نسل هم به آنها وفا نكرد.4. (در صفين) قرآن را بر سر نيزه كردند تا اينكه(بتوانند) بعد از آن سر تو را بر نيزه حمل كنند.5. به نام محمد صلي الله عليه و آله دعوت مي‌كنند در حاليكه در كربلا شمشيرهاي خود را به خون او آغشته [ صفحه 158] مي‌كنند.6. چقدر دنيا پست است كه نمي‌تواند كسي همانند تو را بياورد.7. شعرا هر چه در آسمان بزرگي تو اوج بگيرند، يك ميل از هزاران ميل را نمي‌توانند پيش بروند. [ صفحه 159]

حسين علي اعظمي

حسين بن علي بن حبشي العبيدي الاعظمي، به سال 1325 ه.ق. در اعظميه‌ي بغداد متولد شد. او تأليفات فراواني دارد. به سال 1375 ه.ق. وفات يافت و در اعظميه دفن شد.1. الدمع ينطق و العيون تترجم عما يضم الويم هذا المأتم‌2. اليوم قد ذبح السحين و آله ظلما و فاض الدمع و انفجر الدم [179] .1. از آنچه كه امروز در اين ماتم مي‌گذرد، اشك صحبت مي‌كند و چشمها به ترجمه‌ي آن سخنان مي‌پردازند.2. امروز حسين و خانوده‌اش به ستم كشته شدند. بدين سبب اشكها با خون فرو مي‌ريزد. [ صفحه 160]

خليل مغنيه

شيخ خليل حسين بن علي مغنيه، به سال 1318 ه.ق. در قريه‌ي «طيردبا» از قراي شهر صور در لبنان متولد شد و به سال 1378 ه.ق. در صيداء وفات يافت. او را در زادگاهش دفن كردند. شيخ خليل علوم ابتدائي را نزد پدرش شيخ حسين و ديگر علما و مدرسين شهر خود فراگرفت و حدود پانزده سال در نجف اشرف به تحصيل پرداخت تا اجازه‌ي اجتهاد گرفت و سپس به قريه‌ي خود بازگشت و به هدايت مردم و تعليم و قضاوت پرداخت. [180] .1. سل كربلا عما لقوا من كربة فيها و من خطب فظيع مفجع‌2. عميت قلوب امية فتجمعت لقتال آل الله أي تجمع‌3. هاجت بها احقادها فتذرعت للأخذ بالثارات أي تذرع‌4. ثارات أصنام لها قد نكست فهوت محطمة لأسفل موضع‌5. الله كيف الارض لم تخسف بهم غضبا و كيف الكون لم يتضعضع [181] .1. از كربلا بپرس كه آنها چه رنج و مصيبت بزرگ و حزن‌انگيزي در آنجا يافتند.2. دلهاي بني اميه كور شد و براي كشتن خانواده‌ي پيامبر صلي الله عليه و آله گرد آمدند. چه تجمعي بود!3. كينه‌هاي دروني آنها سربر آورد و براي خونخواهي به دنبال بهانه بودند و چه بهانه‌اي داشتند!4. خونخواهي به خاطر اينكه بتهاي آنها شكسته شد و به پستي گراييد.5. خدايا چگونه است كه زمين آنها را فرو نبرده و آسمان به خاطر وجود آنها نلرزيده است؟ [ صفحه 161]

سليمان ظاهر

شيخ سليمان ظاهر از علما و ادباي لبنان در قرن نوزده ميلادي بود. او به سال 1380 ه.ق. وفات يافت.1. بكيت الحسين و من كالحسين أحق بفرط الشجا و البكا2. كفي شرفا أن شكت رزءه البرايا، و من هوله ما شكا3. بكاه المصلي و ركن الحطيم و زمزم و الحجر و المتكاكفاك علي ان غدا كعبة تحج اليه الوري رمسكا [182] .1. بر حسين گريستم و چه كسي از حسين سزاوارتر است كه از ناراحتي و اندوه بر او بگريند؟2. اين شرف براي او كافي است كه همه‌ي مردم براي او آه و ناله كردند ولي خودش از مصيبتش شكايت نكرد.3. مصلي و ركن حطيم و زمزم و حجر و متكا براي او گريه كردند.4. (اي مولا) براي (بزرگي) تو همين بس كه قبرت كعبه‌اي شده كه مردم همانند حج به سوي آن مي‌شتابند. [ صفحه 162]