- شروع مرثيهي عاشورايي 1
- مرثيهي عاشورايي در دوران ائمهي طاهرين 1
- مقدمه مؤسسه 1
- مقدمه مؤلف 1
- اثر اجتماعي و فرهنگي شعر 1
- شهيدان راه آزادي و عدالت 2
- عاشورا در ادب فارسي 2
- مرثيه سرايي و تأثير فردي و اجتماعي آن 2
- ديدگاهها 2
- فرمانرواي دلها 2
- نسل امروز و شعر مرثيه 3
- اسوههاي عدالت 3
- آخرين سخن 3
- يادآوري 3
- وسعت دامنهي نهضت 3
- نمونههايي از سرودههاي شاعران عرب 4
- بشير بن جذلم 4
- عقبة بن عمروا السهمي 4
- يحيي بن حكم 4
- ابوالاسود دولي 4
- جعفر بن عفان طائي 5
- ابوالرميح خزاعي 5
- كميت 5
- سيد حميري 5
- سليمان بن قته 5
- منصور نمري 6
- علي بن محمد بسامي 6
- دعبل خزاعي 6
- امام شافعي 6
- صنوبري 6
- محمد بن هاشم خالدي 7
- سعيد بن هاشم خالدي 7
- جوهري 7
- صاحب بن عباد 7
- ابوالقاسم زاهي 7
- ابن حماد العبدي 8
- ابوالعلاء معري 8
- ابونصر بن نباته 8
- شريف رضي 8
- شريف مرتضي 8
- قاضي جليس 9
- زيد بن سهل موصلي نحوي 9
- حسن بن علي زبير 9
- امير عبدالله خفاجي 9
- طلايع بن رزيك 9
- فقيه عماره يماني 10
- ابن معلم واسطي 10
- ابن الصيفي 10
- صردر 10
- سعيد بن مكي نيلي 10
- صفوان بن ادريس 11
- ابوالحسن خليعي 11
- عبدالرحمن كتاني 11
- حسن بن راشد حلي 11
- احمد بن عيسي هاشمي 11
- امير حسين كوكباني 12
- معتوق موسوي 12
- شيخ بهايي 12
- شيخ جعفر خطي 12
- علي فقيه عادلي 12
- محمد اميرالحاج 13
- ملا كاظم أزري 13
- ابراهيم حاريصي عاملي 13
- ابراهيم عاملي 13
- مهدي بحرالعلوم 13
- ابراهيم عطار 14
- هاشم كعبي 14
- جواد عاملي 14
- محمد علي اعسم 14
- ابراهيم بغدادي 14
- صادق عاملي 15
- علي كاشف الغطاء 15
- محمد بن خلفه 15
- محمد ادهمي 15
- عبدالحسين أعسم 15
- صالح تميمي 16
- حسن قفطان 16
- عبدالباقي عمري 16
- صالح بن طعان 16
- ابراهيم مخزومي عاملي 16
- موسي طالقاني 17
- عبدالرضا خطي 17
- صالح كواز 17
- احمد بن قفطان 17
- ابراهيم قفطان 17
- داود حلي 18
- محسن ابوالحب 18
- حسون عبدالله 18
- عباس زغيب 18
- حيدر حلي 18
- جعفر حلي 19
- حمادي نوح 19
- صالح قزويني نجفي 19
- علي ترك 19
- عباس زيوري 19
- عبدالحسين جواهر 20
- ابوبكر حسيني 20
- حسين محمود 20
- رضا هندي 20
- حمادي نوح 20
- عبدالحسين ازري 21
- حسن محمود امين 21
- خليل مغنيه 21
- سليمان ظاهر 21
- حسين علي اعظمي 21
- عبدالحسين حويزي 22
- مهدي مطر 22
- محمد رضا شبيبي 22
- محمد علي اردوبادي 22
- حسن دجيلي 22
- نمونهاي از سرودههاي شاعران فارسي زبان 23
- امير معزي 23
- كسايي مروزي 23
- حكيم سنايي 23
- اديب صابر 23
- قوامي رازي 23
- عطار نيشابوري 24
- مولوي 24
- خواجوي كرماني 24
- سيف فرغاني 24
- كمال الدين اصفهاني 24
- ابن حسام خوسفي 25
- ابن يمين 25
- سلمان ساوجي 25
- شاه داعي شيرازي 25
- بابافغاني شيرازي 25
- اهلي شيرازي 26
- نظيري نيشابوري 26
- فضولي بغدادي 26
- وحشي بافقي 26
- محتشم كاشاني 26
- محمد حسين آذربايجاني 27
- ميرزا صابر زوارهاي 27
- فياض لاهيجي 27
- احقر كشميري 27
- حكيم شفايي 27
- حزين لاهيجي 28
- عاشق اصفهاني 28
- صائب تبريزي 28
- تأثير تبريزي 28
- واعظ قزويني 28
- صباحي بيدگلي 29
- نشاط اصفهاني 29
- فتحعلي شاه 29
- فتحعلي خان صبا 29
- وصال شيرازي 29
- يغماي جندقي 30
- داوري شيرازي 30
- غالب دهلوي 30
- گلبن كازروني 30
- سروش اصفهاني 30
- خاكي شيرازي 31
- جيحون يزدي 31
- نياز اصفهاني جوشقاني 31
- رضا قلي خان هدايت 31
- هماي شيرازي 31
- صفايي جندقي 32
- محيط قمي 32
- صفي علي شاه 32
- نير تبريزي 32
- محمود خان ملك الشعرا 32
- اديب فراهاني 33
- صبوري خراساني 33
- صامت بروجردي 33
- عمان ساماني 33
- طرب شيرازي 33
- اقبال لاهوري 34
- فؤاد كرماني 34
- ايرج ميرزا 34
- رفعت سمناني 34
- مدرس اصفهاني بيدآبادي 34
- ملك الشعراي بهار 35
- عبدالسلام تربتي خاموش 35
- نمونهاي از سرودههاي شاعران فارسي زبان معاصر 35
- كمپاني 35
- اديب السلطنه 35
- جلال الدين همايي 36
- جواد غفورزاده شفق 36
- ابراهيم شريفي پور شيرازي 36
- ناظر زادهي كرماني 36
- ذبيح الله خسروي 36
- محمد رضا شفيعي كدكني 37
- زين العابدين گلپايگاني 37
- يوسفعلي ميرشكاك 37
- ابوالقاسم لاهوتي 37
- حسين اسرافيلي 37
- ابوالقاسم حالت 38
- عبدالعلي نگارنده 38
- حبيب چايچيان 38
- قادر طهماسبي 38
- اكبر دخيلي 38
- نعمت ميرزازاده 39
- فجر فرهمند 39
- حسين مسرور 39
- حسينعلي ركن منظر 39
- احمد كمالپور 39
- اميري فيروز كوهي 40
- پژمان بختياري 40
- علي موسوي گرمارودي 40
- صابر همداني 40
- حسين حسيني 40
- پاورقي 41
- سعيد بيابانكي 41
حبيب چايچيان
حسانشكسته سرو و گل افتاده، باغبان خاموش چه شد مگر كه شد اين باغ و گلستان خموش؟امير و قافله سالار كاروان خفته سكوت مرگ و زمين مات و آسمان خاموشنه بانگ گريهي طفلي، نه نالهي جرسي نه بانگ چاوش و افتاده رهروان خاموشچو گلشني كه خزان گشته جمله گلهايش شكسته سرو و گل افسرده، بلبلان خاموشكنار آب فراتند و من عجب دارم ز تشنگي شده مرغان نغمه خوان خاموشفتادهاند غريبانه هر يك از طرفي هزار گفته به لب مانده و زبان خاموش [297] . [ صفحه 345]
ابوالقاسم حالت
تا حشر، رادمردي و جانبازي حسين اندر خور ستايش و تحسين و مرحباستكز يمن استقامت و ايمان و صدق او نيروي دين فزود و هياهوي كفر كاستسلطان دين، سرآمد مردان حق حسين كو مظهر حقيقت و مرآت حق نماستبهر خدا ز هستي خود دست شست و گفت در راه دوست ميدهم آن را كه دوست خواستفرمود هر كسي كه دهد تن به ناسزا هر لحظه گر رود به سرش ناسزا، سزاستفرمود بهر آن كه به مردي علم بود خواري مصيبت است و سرافكندگي بلاستهمت رفيق ما و بزرگي نديم ما مردن مرام ما و شهامت شعار ماستمردي به نام، خوبتر از زندگي به ننگ كاين عزت و بقا بود، آن ذلت و فناست [ صفحه 346]
قادر طهماسبي
فريدگواه سينه عشق است داغداري ما به باغباني درد است لاله كاري ماتنور لاله درين فصل آنچنان داغ است كه ميچكد عرق از روي شرمساري مابه راه خيزش ما گر چه نيزه كاشتهاند جوي نكاسته از شور تكسواري مابه رود بستهي تاريخ داده درس شتاب در آبراه هدف، موج بيقراري ماصفي ز لشكر عشقند با و باران هم غريب نيست شتابند اگر به ياري مادهان به نغمهي شادي دريده دشمن را بگو درآمد جنگ است سوگواري ماشروع زندگي جاودانه با يار است درين غريبكشي، مرگ اختياري مابه زير سايهي طوبي قدان عاشورا نرسته سرو بلندي به استواري ماصدا زدي كه: كسي هست ياري ام بدهد؟ بلي حسين من، آنك خروش آري مااگر چه دير صدايت شنيدهايم، اما بگير هر چه غرامت ز خون جاري ما [ صفحه 347] بگو به دشمن مغلوب ما كه در راه است هنوز حادثهي زخمهاي كاري ماگره ز جعد خم سر به مهر بگشاييد كه سر نهاده به شوريدگي خماري مااميد منتظران با ظهور خود بزداي غبار اشك، ز چشم اميدواري ما«فريد» خط شهادت هميشه حايل باد ميان خستگي و پاي پايداري ما [ صفحه 348]
اكبر دخيلي
واحدآبي براي رفع عطش در گلو نريخت جان داد تشنه كام و به خاك آبرو نريختدستش ز دست رفت و به دندان گرفت مشك كاخ بلند همت خود را فرو نريختچون مهر خفت در دل خون شفق وليك اشكي به پيش دشمن خفاش خو نريختغيرت نگر كه آب به كفر كرد و همتش اما به جام كام، مي از اين سبو نريختچون رشتهي اميد بريدش ز آب گفت خاكي چو من كسي به سر آرزو نريخت [298] . [ صفحه 349]
عبدالعلي نگارنده
به خولي بگفت آن زن پارسا كه را باز از پا درآوردهاي؟كه در اين دل شب چو غارتگران برايم زر و زيور آوردهايبه همراهت امشب چه بوي خوشي است مگر بار مشك تر آوردهاي؟چنان كوفتي در كه پنداشتم ز ميدان جنگي سر آوردهايچو دانست آورده سر، گفت آه كه مهمان بي پيكر آوردهايچو بشناخت سر را بگفت اي عجب سري باشكوه و فر آوردهايدرين كلبهي تنگ و بينور من ز گردون مه انور آوردهايبميرم، درين تيره شب از كجا سر سبط پيغمبر آوردهاي؟چه حقي شده در ميان پايمال كه تو رفتهاي داور آوردهاي؟ولي زانچه من آرزو داشتم به يزدان قسم، بهتر آوردهاي [ صفحه 350] به گلزار جانان زدي دستبرد به كوفه گلي نوبر آوردهايگل آتش است اين كه از كوه طور تو با خاك و خاكستر آوردهاي [ صفحه 351]