- شروع مرثيهي عاشورايي 1
- مرثيهي عاشورايي در دوران ائمهي طاهرين 1
- مقدمه مؤسسه 1
- اثر اجتماعي و فرهنگي شعر 1
- مقدمه مؤلف 1
- مرثيه سرايي و تأثير فردي و اجتماعي آن 2
- فرمانرواي دلها 2
- ديدگاهها 2
- عاشورا در ادب فارسي 2
- شهيدان راه آزادي و عدالت 2
- وسعت دامنهي نهضت 3
- يادآوري 3
- نسل امروز و شعر مرثيه 3
- اسوههاي عدالت 3
- آخرين سخن 3
- عقبة بن عمروا السهمي 4
- يحيي بن حكم 4
- ابوالاسود دولي 4
- نمونههايي از سرودههاي شاعران عرب 4
- بشير بن جذلم 4
- سليمان بن قته 5
- جعفر بن عفان طائي 5
- ابوالرميح خزاعي 5
- كميت 5
- سيد حميري 5
- علي بن محمد بسامي 6
- امام شافعي 6
- منصور نمري 6
- دعبل خزاعي 6
- صنوبري 6
- محمد بن هاشم خالدي 7
- سعيد بن هاشم خالدي 7
- جوهري 7
- صاحب بن عباد 7
- ابوالقاسم زاهي 7
- ابن حماد العبدي 8
- ابونصر بن نباته 8
- ابوالعلاء معري 8
- شريف مرتضي 8
- شريف رضي 8
- قاضي جليس 9
- امير عبدالله خفاجي 9
- حسن بن علي زبير 9
- زيد بن سهل موصلي نحوي 9
- طلايع بن رزيك 9
- فقيه عماره يماني 10
- ابن معلم واسطي 10
- صردر 10
- ابن الصيفي 10
- سعيد بن مكي نيلي 10
- ابوالحسن خليعي 11
- حسن بن راشد حلي 11
- عبدالرحمن كتاني 11
- احمد بن عيسي هاشمي 11
- صفوان بن ادريس 11
- معتوق موسوي 12
- امير حسين كوكباني 12
- شيخ جعفر خطي 12
- علي فقيه عادلي 12
- شيخ بهايي 12
- مهدي بحرالعلوم 13
- محمد اميرالحاج 13
- ملا كاظم أزري 13
- ابراهيم حاريصي عاملي 13
- ابراهيم عاملي 13
- ابراهيم عطار 14
- هاشم كعبي 14
- محمد علي اعسم 14
- جواد عاملي 14
- ابراهيم بغدادي 14
- صادق عاملي 15
- علي كاشف الغطاء 15
- محمد ادهمي 15
- محمد بن خلفه 15
- عبدالحسين أعسم 15
- صالح تميمي 16
- حسن قفطان 16
- عبدالباقي عمري 16
- صالح بن طعان 16
- ابراهيم مخزومي عاملي 16
- موسي طالقاني 17
- عبدالرضا خطي 17
- صالح كواز 17
- احمد بن قفطان 17
- ابراهيم قفطان 17
- داود حلي 18
- محسن ابوالحب 18
- حسون عبدالله 18
- عباس زغيب 18
- حيدر حلي 18
- جعفر حلي 19
- صالح قزويني نجفي 19
- حمادي نوح 19
- علي ترك 19
- عباس زيوري 19
- عبدالحسين جواهر 20
- ابوبكر حسيني 20
- حسين محمود 20
- حمادي نوح 20
- رضا هندي 20
- عبدالحسين ازري 21
- حسن محمود امين 21
- خليل مغنيه 21
- سليمان ظاهر 21
- حسين علي اعظمي 21
- عبدالحسين حويزي 22
- مهدي مطر 22
- محمد رضا شبيبي 22
- محمد علي اردوبادي 22
- حسن دجيلي 22
- امير معزي 23
- حكيم سنايي 23
- كسايي مروزي 23
- قوامي رازي 23
- اديب صابر 23
- نمونهاي از سرودههاي شاعران فارسي زبان 23
- عطار نيشابوري 24
- سيف فرغاني 24
- خواجوي كرماني 24
- كمال الدين اصفهاني 24
- مولوي 24
- ابن حسام خوسفي 25
- ابن يمين 25
- بابافغاني شيرازي 25
- شاه داعي شيرازي 25
- سلمان ساوجي 25
- فضولي بغدادي 26
- نظيري نيشابوري 26
- اهلي شيرازي 26
- وحشي بافقي 26
- محتشم كاشاني 26
- ميرزا صابر زوارهاي 27
- محمد حسين آذربايجاني 27
- فياض لاهيجي 27
- حكيم شفايي 27
- احقر كشميري 27
- صائب تبريزي 28
- حزين لاهيجي 28
- عاشق اصفهاني 28
- تأثير تبريزي 28
- واعظ قزويني 28
- صباحي بيدگلي 29
- فتحعلي شاه 29
- نشاط اصفهاني 29
- فتحعلي خان صبا 29
- وصال شيرازي 29
- يغماي جندقي 30
- داوري شيرازي 30
- غالب دهلوي 30
- گلبن كازروني 30
- سروش اصفهاني 30
- خاكي شيرازي 31
- جيحون يزدي 31
- نياز اصفهاني جوشقاني 31
- رضا قلي خان هدايت 31
- هماي شيرازي 31
- صفايي جندقي 32
- محيط قمي 32
- صفي علي شاه 32
- نير تبريزي 32
- محمود خان ملك الشعرا 32
- صبوري خراساني 33
- اديب فراهاني 33
- صامت بروجردي 33
- عمان ساماني 33
- طرب شيرازي 33
- اقبال لاهوري 34
- فؤاد كرماني 34
- ايرج ميرزا 34
- مدرس اصفهاني بيدآبادي 34
- رفعت سمناني 34
- اديب السلطنه 35
- ملك الشعراي بهار 35
- عبدالسلام تربتي خاموش 35
- نمونهاي از سرودههاي شاعران فارسي زبان معاصر 35
- كمپاني 35
- جواد غفورزاده شفق 36
- ابراهيم شريفي پور شيرازي 36
- ناظر زادهي كرماني 36
- ذبيح الله خسروي 36
- جلال الدين همايي 36
- محمد رضا شفيعي كدكني 37
- يوسفعلي ميرشكاك 37
- ابوالقاسم لاهوتي 37
- حسين اسرافيلي 37
- زين العابدين گلپايگاني 37
- ابوالقاسم حالت 38
- عبدالعلي نگارنده 38
- حبيب چايچيان 38
- قادر طهماسبي 38
- اكبر دخيلي 38
- نعمت ميرزازاده 39
- حسين مسرور 39
- حسينعلي ركن منظر 39
- فجر فرهمند 39
- احمد كمالپور 39
- اميري فيروز كوهي 40
- پژمان بختياري 40
- علي موسوي گرمارودي 40
- صابر همداني 40
- حسين حسيني 40
- پاورقي 41
- سعيد بيابانكي 41
حسينعلي ركن منظر
پيرويهر آنچه بيشتر خون ز تن به در ميشد گل بهشت جمالش شكفتهتر ميشدبه پيش آن اثري كش به سينه بود ز عشق خدنگ و نيزه و شمشير، بي اثر ميشدسرم فداي قدوم شهيد زنده دلي كه از نگون شدن از زين، ز عرش بر ميشدز كشته پشته همي ساخت بر فراز زمين ز هر طرف كه هژبرانه حملهور ميشدچنان صلابت مردانه داشت در ميدان كه از مشاهدهاش، شير بر حذر ميشدبه راه عشق و ارادت دمي درنگ نكرد گهي به پاي همي رفت و گه به سر ميشدقسم به دوست كه جاي كليم خالي بود دمي كه نور سرش جاري از شجر ميشدنه اين درخت كه خود سدره آرزو ميكرد كه ميوهي دل صديقهاش ثمر ميشد [ صفحه 352]
احمد كمالپور
كمالاي شمع فروزان به شبستان كه بودي؟ ديشب به كجا رفتي و مهمان كه بودي؟از دوري روي تو من آرام ندارم اي جان من، آرام دل و جان كه بودي؟من ديده چو يعقوب به در دوخته بودم اي يوسف گم گشته، به زندان كه بودي؟بردند به يغما سر و سامان تو را دوش خود زيور و زيب و سر و سامان كه بودي؟شب تا به سحر، ريخت مرا اشك به دامن اي گوهر يكدانه، به دامان كه بودي [ صفحه 353]
حسين مسرور
نكوتر بتاب امشب اي روي ماه كه روشن كني روي اين بزمگاهبسا شمع رخشندهي تابناك زباد حوادث رو مرده پاكحريفان به يكديگر آميخته صراحي شكسته، قدح ريختهبه يكسوي ساقي برفته ز دست ز سوي دگر مطرب افتاده ستبتاب امشب اي مه كه افلاكيان ببينند جانبازي خاكيانمگر نوح بيند كزين موج خون جه سان كشتي آورد بايد برونببيند خليل خداونگار ز قرباني خود شود شرمساركند جامه موسي به تن چاك چاك عصا بكشند بر سر آب و خاكمسيحا ببيند گر اين رستخيز صليب و سلب را كند ريز ريزمحمد سر از غرفه آرد برون ببيند جگر گوشه را غرق خون [ صفحه 354]
فجر فرهمند
متاب امشب اي مه كه اين رزمگاه ندارد دگر احتياجي به ماهزهر سوي مه پارهاي تابناك درخشد چو خورشيد بر روي خاكبه هر گوشه شمعي برافروخته ز هر شعله پروانهاي سوختههمه جرعهنوشان بزم الست تهي كرده پيمانه، افتاده مستبه پايان رسانيده پيمان خويش همه چشم پوشيده از جان خويشنه تنها ز جان بل مه از هر چه هست به جز دوست يكباره شستند دستدگر تا جهان است بزمي چنين نبيند به خود آسمان و زمينمتاب امشب اين گونه، اي نور ماه برين جسم مجروح عريان شاهفلك شمع خود را تو خاموش كن جهان را درين غم سيهپوش كنبپوشان تو امشب رخ ماه را مگر ساربان گم كند راه رامبادا كه از بهر انگشتري به غمها فزايد غم ديگري [299] . [ صفحه 355]
نعمت ميرزازاده
خورشيد رفته است ولي ساحل افق ميسوزد از شرارهي نارنجياش هنوزوز شعلههاي سرخ شفق، نقش يك نبرد تابيده روي آينهي آسمان روزگرد غروب ريخته در پهن دشت رزم پايان گرفته جنبش خونين كارزارآنجا كه برق نيزه و فرياد حمله بود پيچيده بانگ شيههي اسبان بيسوارپايان گرفته رزم و به هر گوشه و كنار غلتيد روي بستر خون پيكري شهيدخاموش مانده صحنه و گويي ز كشتگان خيزد هنوز نغمهي پيروزي و اميداين دشت غم گرفته كه بنشسته سوگوار امروز بوده پهنهي آن جاودانه رزماينك دو سوي صحنه، دو هنگامه ديدنيست يك سو لهيب آتش و يك سو غريو بزماين دشت خون گرفته كه آرام خفته است امروز بوده شاهد رزم دلاوراناين دشت ديده است يكي صحنهي شگفت اين دشت ديده است يكي رزم بيامان [ صفحه 356] اين دشت ديده است كه مردان راه حق چون كوه در برابر دشمن ستادهانداين دشت ديده است كه پروردگار دين جان بر سر شرافت و مردي نهادهانداين دشت ديده است كه هفتاد تن غيور بگذشته از سر و سامان و زندگيبگذشتهاند از سر و سامان كه بگسلند از پاي خلق، رشتهي زنجير بندگيامروز زير شعلهي خورشيد نيمروز بر پا شده ست رايت بشكوه انقلابباليده است قامت آزادگي و عشق تا برفراز معبد زرين آفتاباز پرتو جهندهي شمشيرهاي تيز خورشيدها دميده به هنگام كارزاربانگ حماسههاي دليران راه حق رفته ست تا كرانهي آفاق روزگارخورشيد رفته است و به پايان رسيده رزم اما نبرد باطل و حق مانده ناتماموين صحنهي شگفت به گوش جهانيان تا روز رستخيز صلا ميدهد قيام [ صفحه 357] همت سيرابتا ابد برخي آن تشنه شهيدم كه فرات شاهد همت سيراب و لب تشنهي اوستآن جوانمرد كه لب تشنه ز دريا بگذشت زانكه دريا به بر همت او كم ز سبوستغرق آتش كه مگر آب رساند به حرم خون فشان از سر و از ساعد آويزهي پوستبه مثل دوست بود به ز برادر اما جان به قربان برادر كه چنين باشد دوستاي صبا، هر سحر از جانب من بوسه بزن بر زميني كه ز خون شهدا غاليه بوست [ صفحه 358]