سیری در مرثیهی عاشورایی صفحه 5

ابوالرميح خزاعي

عميربن مالك بن حنظل بن عبد الشمس خزاعي، اشعار فراواني در رثاء امام حسين عليه‌السلام سروده است. پدر او مالك بن حنظل از صحابه بوده و ابوالرميح در حدود سال 100 ه.ق. درگذشته است. مرثيه‌اي كه ابوالرميح براي امام حسين عليه‌السلام سروده شباهت زيادي به شعر سليمان بن قته دارد:1. أجالت علي عيني سحائب عبرة فلم تصح بعد الدمع حتي ارمعلت‌2. و ان قتيل الطف من آل هاشم اذل رقابا من قيش فذلت‌1. ابرهاي گريه و دلتنگي چشمم را پوشانده و چشمم بعد از اين هميشه گريان است.2. كشته‌ي كربلا كه از نسل هاشم است، قريش را شكسته و آنها را ذليل كرد. [ صفحه 54]

سليمان بن قته

سليمان بن قته عدوي تيمي، برده‌اي از تيم بن مرة بوده و به سال 126 ه.ق. در دمشق درگذشته است. همه‌ي اشعار او به بني‌هاشم اختصاص دارد. او بعد از حادثه عاشورا به كربلا رفته و مرثيه‌اي را در برابر كشتگان كربلا سروده است:1. ألم تر أن الشمس أضحت مريضة لقتل حسين و البلاد اقشعرت‌2. و ان قتيل الطف من آل هاشم اذل رقاب المسلمين فذلت [51] .1. مگر نمي‌بيني كه خورشيد به خاطر قتل امام حسين عليه‌السلام بيمار است و تمام دنيا بر شهادت او مي‌لرزد؟2. شهادت اين فرزند بزرگ از آل هاشم در سرزمين طف، گردنهاي مسلمانان را خم و آنان را ذليل كرد. [ صفحه 55]

كميت

ابوالمستهل كميت بن زيد اسدي، به سال 60 ه.ق. متولد شده و به سال 126 ه.ق. درگذشته است. گفته‌اند كه كميت بهترين شاعران اولين و آخرين است و او اول كسي است كه استدلال و احتجاج در شعر را به شيعه آموخته و نيز نخستين سراينده‌ي هاشميات مي‌باشد.1. ذهب الذين يعاش في اكنافهم لم يبق الا شامت او حاسد2. و بقي علي ظهر البسطية واحد فهو المراد و انت ذاك الواحد [52] .3. بني‌هاشم رهط النبي فانني بهم و لهم ارضي مرارا و أغضب [53] .4. فقل لبني أمية حيث كانوا و ان خفت المهند و القطيعا5. أجاع الله من اشبعتموه و أشبع من بجوركم أجيعا [54] .1. كساني كه پناه مردم بودند رفتند و جز شماتت‌گران و حاسدان كسي نمانده است.2. و بر گستره‌ي زمين يكي باقي ماند كه مقصود و آروزي من است و آن يكي تو هستي.3. خشنودي و خشم من همواره به خاطر بني‌هاشم و براي آنان است زيرا خاندان و پيروان راستين پيامبرند.4. به بني‌اميه در هر جا كه هستند بگو، حتي اگر مي‌ترسي كه بر تو شمشير بكشند يا تو را از خود برانند.5. (بگو) الهي كسي كه شما او را سير كرديد هميشه گرسنه بماند و آنكه از ستم شما گرسنه مانده سير شود. [ صفحه 56]

جعفر بن عفان طائي

ابو عبدالله جعفر بن عفان طائي، معاصر با امام صادق عليه‌السلام بود. وي كه از شعراي كوفه بود روزي مرثيه‌اش را در حضور امام صادق عليه‌السلام خواند. امام عليه‌السلام سخت گريست و فرمود: اي جعفر، اينك خدا بهشت را بر تو واجب ساخت. او به حدود سال 150 ه.ق. وفات يافت.1. ليبك علي الاسلام من كان باكيا فقد ضيعت احكامه و استحلت‌2. الابل محوا أنوارهم بأكفهم فلا سلمت تلك الا كف و شلت [55] .1. بگذار هر گريه كننده‌اي بر اسلام بگريد. زيرا احكام و قوانين آن تباه شده و آن را مباح شمرده‌اند.2. با دست‌هاي خود به خاموش كردن نور آنها پرداختند. اميدوارم آن دست‌ها سالم نماند و فلج شود. [ صفحه 57]

سيد حميري

ابوهاشم اسماعيل بن محمد، به سال 105 ه.ق. در عمان به دنيا آمد ولي در بصره زندگي كرد. او هر چه در فضيلت اميرالمؤمنان علي عليه‌السلام گفته شده بود به نظم درآورد و در مجلسي كه ذكر اهل بيت عليهم السلام در آن نبود، درنگ نمي‌كرد. وي به سال 173 يا 178 ه.ق. در بغداد درگذشته و در جنينه دفن شده است.1. امرر علي جدث الحسين و قل لأعظمه الزكية2. يا أعظما لازلت من و طفاء ساكبة روية3.مالذ عيش عبد رضك بالجياد الأ عوجية4. فاذ مرت بقبره فأطل به وقف المطية5. و ابك المطهر للمطهر والمطهرة الزكية [56] .6. و اذا الرجال توسلوا بوسيلة فوسيلتي حبي لآل محمد [57] .1. بر قبر حسين عليه‌السلام بگذر و به استخوان‌هاي پاك او بگو:2. اي استخوان‌هايي كه هنوز تر و تازه و شاداب هستيد،3. بعد از اينكه اسبهاي اصيل، شما (استخوان‌ها) را از هم پاشيدند و له كردند ديگر زندگي لذتي ندارد.4. هر گاه بر قبر او بگذري در آنجا مركب خود را براي مدتي طولاني نگه دار،5. و گريه كن بر اين قبر پاك و مادر پاك و معصوم او.6. در آن زمان كه مردمان هر يك بوسيله‌اي متوسل مي‌شوند، من به محبت آل محمد توسل مي‌جويم. [ صفحه 58]