سیری در مرثیهی عاشورایی صفحه 6

منصور نمري

منصور بن سلمة بن زبرقان از طايفه‌ي نمر بن قاسط نزاري بود. كنيه‌ي او اوالفضل الشاعر الجرزي البغدادي بود. وي از خواص بارگاه هارون الرشيد بوده ولي در باطن به اهل بيت عليهم السلام ارادت مي‌ورزيده است. او به سال 190 يا 193 ه.ق درگذشته است.1. و قد شرقت رماح بني‌زياد بري من دماء بني‌الرسول‌2. برئنا يا رسول‌الله ممن أصابك بالاذاة و بالذحول‌3. الا يا ليتني وصلت يميني هناك بقائم السيف الصقيل‌4. فجدت علي السيوف بحر وجهيو لم أخذل بنيك مع الخذول [58] .1. نيزه‌هاي بني‌زياد آنقدر از خون فرزندان رسول صلي الله عليه و آله نوشيدند كه گلوي آنها گرفت.2. اي رسول‌خدا، من از تمام كساني كه تو را آزردند و به كين و دشمني تو برخاستند، بيزارم و از آنان تبري مي‌جويم.3. اي كاش من در آنجا بودم و (در ياري تو) شمشير بران به دست مي‌گرفتم.4. و با چهره‌اي گشاده خود را سپر شمشيرها قرار مي‌دادم و هرگز مانند ديگر مردم نمي‌شدم و نمي‌گذاشتم كه فرزندان تو را خوار كنند. [ صفحه 59]

امام شافعي

محمد بن ادريس بن عباس شافعي قرشي، به سال 150 ه.ق.در غزه يا عسقلان يا يمن متولد شده و در مكه و مدينه زندگي كرده و درس خوانده است. او اشعار بسياري در مدح اهل بيت عليهم السلام دارد كه بسيار مشهور است. شافعي به سال 240 ه.ق.در مصر درگذشت.1. تزلزلت الدنيا لآل محمد و كادت لهم صم الجبال تذوب‌2. و غارت نجوم و اقشعرت كواكب و هتك أستار و شق جيوب‌3. يصلي علي المبعوث من آل هاشم و يغزي بنوه ان ذا لعجيب‌4. لئن كان ذنبي حب آل محمد فذلك ذنب لست عنه أتوب [59] .5. آل النبي ذريعتي و هموا اليه وسيلتي‌6. أرجو بأن أعطي غدا بيدي اليمين صحفيتي [60] .1. دنيا بر آل محمد صلي الله عليه و آله متزلزل شد تا حدي كه نزديك بود كوههاي خارا آب گردد.2. ستارگان فرومردند و كواكب بر خود لرزيدند و حجابها كنار رفته و گريبانها چاك شد.3. بر پيامبر خدا درود مي‌فرستد و فرزندان او را غارت مي‌كنند. اين خيلي شگفت است.4. اگر گناه من دوستي آل محمد صلي الله عليه و آله است، گناهي است كه هرگز از آن توبه نخواهم كرد.5. آل نبي پناهگاه من هستند و وسيله‌ي روي آوردن من به خدايند.6. اميدوارم كه (به خاطر آنان) فردا نامه‌ي من به دست راستم داده شود. [ صفحه 60]

دعبل خزاعي

ابو علي دعبل بن علي بن رزين از خاندان طاهر ذواليمينين بود. او به سال 148 ه.ق.در كوفه متولد شده و در بغداد سكونت گزيد و به سال 246ه.ق.در شهر طيب كه بين واسط و خوزستان قرار دارد وفات يافت.1. فكيف و من أني يطالب زلفة الي الله بعد الصوم و الصلوات‌2. و هند و ما ادت سمية و ابنها اولوا الكفر في الاسلام و الفجرات‌3. تراب بلا قربي و ملك بلا هدي و حكم بلا شوري بغير هداة4. فكيف يحبون النبي و رهطه و هم تركوا أحشاءهم وغرات‌5. أفاطم لو خلت الحسين مجدلا و قد مات عطشانا بشط فرات‌6. اذا للطمت الخد فاطم عنده و أجريت دمع العين في الوجنات [61] .7. يا آل محمد مالقيتم بعده؟ من عصبة هم في القياس مجوس‌8. صبرا موالينا فسوف نديلكم يوما علي آل اللعين عبوس [62] .9. يا امة السوء ما جازيت أحمد في حسن البلاء علي التنزيل والسور10. لم يبق حي من الأحياء نعلمه من ذي يمان و لا بكر و لا مضر11. الا و هم شركاء في دمائهم كما تشارك ايسار علي جزر12. قتلا و اسرا و تخويفا و منهبة فعل الغزاة بأهل الروم و الخزر [ صفحه 61] 13. أري أمية معذورين أن قتلوا و لا أري لبني العباس من عذر14. قبران في طوس، خير الناس كلهم و قبر شرهم، هذا من العبر15.ما ينفع الرجس من قرب الزكي و ما علي الزكي بقرب الرجس من ضرر [63] .1. چگونه و به چه وسيله‌اي (جز توسل به اهل بيت) بعد از نماز و روزه طالب نزديكي به خدا هستي؟2. در حاليكه هند و سميه و فرزندانش ريشه‌ي كفر هستند و در اسلام فساد كرده‌اند.3. ارث آنان بدون نسب و سلطنت آنان بدون ارشاد به آنها رسيده و حكومتشان استبدادي و بدون مشورت است.4. پس چگونه پيامبر و بستگان او را دوست دارند در صورتي كه پهلوهاي خاندان او را شكافتند؟5. اي فاطمه، اگر مي‌دانستي كه حسين عليه‌السلام با كام تشنه در كنار فرات سر به خاك شهادت نهاده،6. جز لطمه بر صورت نمي‌زدي و غير از اشك بر گونه نمي‌ريختي.7. اي خاندان پيامبر صلي الله عليه و آله، پس از او از قومي كه در مقايسه مانند گبران هستند، بر شما چه گذشت؟8. آقايان من شكيبا باشيد، به زودي روزي فرامي‌رسد كه بر آن دودمان لعنتي بسيار سخت باشد.9. اي مردم بد، پاداش شما براي پيامبر صلي الله عليه و آله در برابر اين نعمت نيكو كه قرآن را برايتان آورد، چه بود؟ [ صفحه 62] 10. تمام قبايل عرب، از ذي يمان و بكر و مضر و كساني كه ما مي‌شناختيم هيچ يك باقي نمانده‌اند،11. مگر اينكه همانگونه كه در تقسيم نذرهاي زمان جاهلي شركت مي‌كردند، در ريختن خون شهداي نينوا هم شركت داشته‌اند.12. همانطور كه غزاة به اهل روم و خزر حمله بردند، آنهاهم در قتل و اسارت و ترساندن و يغماي اهل بيت عليه‌السلام دخالت داشته‌اند.13. براي بني‌اميه در قتل و كشتن (آل علي عليه‌السلام) بهانه و دستاويزي مي‌بينم ولي هيچ عذري براي بني‌عباس نمي‌يابم.14. دو قبر در توس هست كه يكي قبر بهترين مردم دنياست و ديگري قبر بدترين مردم، آري اين يك عبرت است.15. اگر ناپاكي و پليدي در نزديكي پاكي و طهارت واقع شود هيچ سودي برايش ندارد و اين نزديكي به پاكي هم هيچ ضرري نمي‌رساند. [ صفحه 63]

علي بن محمد بسامي‌

ابوالحسين علي بن محمد بن نصر بغدادي معروف به بسامي، به سال 302 يا 303 ه.ق.درگذشته است. در اسل 236 ه.ق.كه متوكل قبر مطهر امام حسين عليه‌السلام را خراب كرد ابيات ذيل را سروده است:1. تالله ان كانت أمية قد اتت قتل ابن بنت نبيها مظلوما2. فلقد أتاه بنو أبيه بمثله هذا لعمرك قبره مهدوما3..سفوا علي أن لا يكونوا شايعوا في قتله فتتبعوه رميما [64] .1. به خدا سوگند اگر بني‌اميه، پسر دختر پيامبرشان را مظلومانه شهيد كردند2. بستگان او (بني‌عباس) هم همان كار را كردند (قبر آن حضرت را خراب كردند).3. آنها از اينكه در كشتن وي با بني‌اميه همكاري نكردند افسوس مي‌خورند و به جستجوي بقاياي جسد او پرداخته‌اند. [ صفحه 64]

صنوبري

ابوبكر احمد بن محمد بن حسن بن مراد ضبي حلبي انطاكي معروف به صنوبري، به سال 334ه.ق.وفات يافت. او در حلب و دمشق سكونت داشته است. مضامين اشعارش وصف باغها و گلها و مديح و مراثي اهل بيت عليهم السلام است.1. يوم الحسين هر قت دمع الارض بل دمع السماء2. حيث الاسنة في الجوا شن كالكواكب في السماء3. من للمحنط بالترا ب و للمغسل بالدماء [65] .4. ما في المنازل حاجة نقضيها الا السلام و ادمع نذريها5. أبكي المنازل و هي لا تدري الذي بعث البكاء لكنت أستبكيها6. صلوا علي بنت النبي محمد بعد الصلاة علي النبي أبيها7. وابكوا دماء لو تشاهد سفكها في كبرلاء لما ونت تبكيها8. تلك الدماء لو أنها توقي اذا كانت دماء العالمين تقيها9. لو ان منها قطرة تفدي اذا كنا بنا و بغيرنا نفديها [66] .1. روز شهادت امام حسين عليه‌السلام نه تنها اشك همه‌ي چيزهاي روي زمين را درآورد، بلكه هر چه در آسمان نيز بود بر او گريه كرد.2. هنگامي‌كه نيزه‌ها در داخل جوشنها فرو رفته‌اند، همانند شعاع نور ستارگان در آسمان،3. چه كسي ياري مي‌كند كه آن را كه به خاك حنوط شده و به خون غسل داده شده است؟ [ صفحه 65] 4. در اين جايگاهها كاري ندارم مگر اينكه سلامي بگويم و اشكي فرو ريزم.5. بر اين جايگاهها مي‌گريم در حاليكه خود اين جاها هم علت گريه‌ام را نمي‌دانند. اگر درك مي‌كردند آنها را هم به گريه مي‌انداختم.6. پس از صلوات بر پيامبر صلي الله عليه و آله بر دخترش فاطمه (س) صلوات بفرستيد.7. و بر خونهايي گريه كنيد كه اگر ريختن آنها را ديده بوديد، هرگز از گريه باز نمي‌ايستاديد.8. اينها خونهايي بود كه اگر مي‌شد از ريختن آنها جلوگيري كرد، شايسته بود كه خون همه‌ي جهانيان را فداي آنها كنند.9. اگر مي‌شد براي هر قطره‌اي از آن فديه داد، ما و ديگران فداي آن مي‌شديم. [ صفحه 66]